Ο αρχιατσιγγάνος, οι αναμνήσεις του

Η άρια του Pali Rácz "Manchmal fällt die Wahl mir schwer" - "Meine alte Stradivari" ή "Stradivari - Lied" στην ελληνική γλώσσα από τη δεύτερη πράξη της τρίπρακτης οπερέτας "Der Zigeunerprimas" ("Ο Αρχιατσιγγάνος"), σε μουσική του Emmerich Kálmán και γερμανικό λιμπρέτο των Julius Wilhelm, Fritz Grünbaum. Η οπερέτα έκανε πρεμιέρα στο Johann Strauss Theatre της Βιέννης στις 11 Οκτωβρίου 1912.

Τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Pali Rácz ερμήνευσε ο Αυστριακός ηθοποιός και τενόρος Alexander Girardi, ο οποίος έναν περίπου μήνα αργότερα, στις 20 Νοεμβρίου 1912, πραγματοποίησε στη Βιέννη και την πρώτη ηχογράφηση του τραγουδιού για λογαριασμό της Gramophone ("Meine alter Stradivari", Gramophone 14699 l - 942350 12573).

Δύο περίπου μήνες αργότερα, στις 24 Ιανουαρίου 1913 ανέβηκε για πρώτη φορά στην Ουγγαρία στο Király Színház της Βουδαπέστης με τον τίτλο "A cigányprímás".

Στις 13 Ιανουαρίου 1914 η οπερέτα, με τον τίτλο "Sari", παρουσιάστηκε στο Liberty Theatre της Νέας Υόρκης, συμπληρώνοντας 151 παραστάσεις.

Στην ιστορική δισκογραφία ηχογραφήθηκε σε διάφορες γλώσσες (αγγλικά, ουγγρικά, πολωνικά) και τόπους, καθώς και σε οργανική μορφή. Ενδεικτικά:

- "Meine alte Stradivari", Feiner Hermann, Βερολίνο 1912-1913 (Edison 44895)
- "A cigányprimás: Stradivari dal", Asszonyi László, Βουδαπέστη 29 Ιανουαρίου 1913 (Gramophone 14935 l - 2-72311)
- "Sari waltzes", Victor Military Band, Κάμντεν, Νέα Υερσέη, 9 Ιανουαρίου 1914 (Victor C-14300 - 35364), από το 2:32'' 
- "Gems from Sari", Victor Light Opera Company, Κάμντεν, Νέα Υερσέη, 4 Φεβρουαρίου 1914 (Victor C-14411 - 35365), από το 2:55''
- Cygan: Stradiwari Pieśń, József Sendecki, Βαρσοβία 10 Μαρτίου 1923 (Gramophone 5747 ae - 222382)
- "Der Zigeuner-Primas, Stradivari-Lied", Fritz Imhoff, Βιέννη, Οκτώβριος 1929, (Polydor 1723 BD - B 43000/22677)

Στην οπερέτα βασίστηκε και η ομότιτλη γερμανική ταινία "Der Zigeunerprimas" η οποία ξεκίνησε τις προβολές στις κινηματογραφικές αίθουσες της Γερμανίας στις 27 Μαρτίου 1929.

Η οπερέτα, με τον τίτλο "Αρχιατσίγγανος", ανέβηκε στην Ελλάδα από τον θίασο Ένκελ το 1922 για δύο παραστάσεις.


Στην ετικέτα του δίσκου αναγράφεται "Greek National Opera Records Co. Inc". Σύμφωνα με τον Αριστομένη Καλυβιώτη (βλ. Αριστομένης Καλυβιώτης, "Το ελληνικό μελόδραμα στην Αμερική", περ. "Συλλογές", τεύχ. 166, Απρίλιος 1988): "Τον Μάιο του 1924 οι παραπάνω καλλιτέχνες [Μιχάλης Βλαχόπουλος, Νίκος Μωραΐτης, Η. Οικονομίδης, Άρτεμις Κυπαρίσση] του ελληνικού μελοδράματος, πηγαίνουν στην Αμερική για περιοδεία. Επικεφαλής και θιασάρχης ήταν ο Αποστ. Κονταράτος. Ο Αντ. Χατζηαποστόλου αναφέρει ότι παρέμειναν εκεί μέχρι τον Μάρτιο του 1925. Εκτός από τις εμφανίσεις όμως που έκαναν εκεί, πραγματοποίησαν και μια σειρά από δίσκους. Οι ηχογραφήσεις έγιναν για λογαριασμό της εταιρείας "ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ". Στην ετικέτα του δίσκου γραφόταν επίσης "Greek National Opera Records Co. Inc". Ο Γ. Κουσουρής γράφει ότι η εταιρεία αυτή συστήθηκε από ομογενείς της Αμερικής, αποκλειστικά για να κυκλοφορήσουν οι ηχογραφήσεις των τεσσάρων καλλιτεχνών. Δεν εξακριβώσαμε αν αυτό ήταν πραγματικό γεγονός ή φήμη, είναι όμως σίγουρο ότι η "ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ" άρχισε τη λειτουργία της ηχογραφώντας τους τέσσερις καλλιτέχνες. Αμέσως όμως κυκλοφόρησε δίσκους με ηχογραφήσεις και άλλων Ελλήνων καλλιτεχνών, όπως του Μ. Θελετρίδη, της Φωφώς Βρυώνη και της Μαρίκα Παπαγκίκα. Ο ακριβής αριθμός των ηχογραφήσεων, που έγιναν, δεν μας είναι γνωστός".

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γερμανικό λιμπρέτο: Wilhelm Julius, Grünbaum Fritz Ελληνικοί στίχοι: Βεκιαρέλλης Βασίλειος ;]
Τραγουδιστές:
Βλαχόπουλος [Μιχάλης]
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα
Χρονολογία ηχογράφησης:
09/1924-03/1925
Τόπος ηχογράφησης:
Νέα Υόρκη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Acropolis
Αριθμός καταλόγου:
M-45010a
Αριθμός μήτρας:
10
Διάρκεια:
4:07
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 12'' (30 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Acro_45010_OArchiatsiganos_OiAnamniseisTou
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ο αρχιατσιγγάνος, οι αναμνήσεις του", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=4967

Η άρια του Pali Rácz "Manchmal fällt die Wahl mir schwer" - "Meine alte Stradivari" ή "Stradivari - Lied" στην ελληνική γλώσσα από τη δεύτερη πράξη της τρίπρακτης οπερέτας "Der Zigeunerprimas" ("Ο Αρχιατσιγγάνος"), σε μουσική του Emmerich Kálmán και γερμανικό λιμπρέτο των Julius Wilhelm, Fritz Grünbaum. Η οπερέτα έκανε πρεμιέρα στο Johann Strauss Theatre της Βιέννης στις 11 Οκτωβρίου 1912.

Τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Pali Rácz ερμήνευσε ο Αυστριακός ηθοποιός και τενόρος Alexander Girardi, ο οποίος έναν περίπου μήνα αργότερα, στις 20 Νοεμβρίου 1912, πραγματοποίησε στη Βιέννη και την πρώτη ηχογράφηση του τραγουδιού για λογαριασμό της Gramophone ("Meine alter Stradivari", Gramophone 14699 l - 942350 12573).

Δύο περίπου μήνες αργότερα, στις 24 Ιανουαρίου 1913 ανέβηκε για πρώτη φορά στην Ουγγαρία στο Király Színház της Βουδαπέστης με τον τίτλο "A cigányprímás".

Στις 13 Ιανουαρίου 1914 η οπερέτα, με τον τίτλο "Sari", παρουσιάστηκε στο Liberty Theatre της Νέας Υόρκης, συμπληρώνοντας 151 παραστάσεις.

Στην ιστορική δισκογραφία ηχογραφήθηκε σε διάφορες γλώσσες (αγγλικά, ουγγρικά, πολωνικά) και τόπους, καθώς και σε οργανική μορφή. Ενδεικτικά:

- "Meine alte Stradivari", Feiner Hermann, Βερολίνο 1912-1913 (Edison 44895)
- "A cigányprimás: Stradivari dal", Asszonyi László, Βουδαπέστη 29 Ιανουαρίου 1913 (Gramophone 14935 l - 2-72311)
- "Sari waltzes", Victor Military Band, Κάμντεν, Νέα Υερσέη, 9 Ιανουαρίου 1914 (Victor C-14300 - 35364), από το 2:32'' 
- "Gems from Sari", Victor Light Opera Company, Κάμντεν, Νέα Υερσέη, 4 Φεβρουαρίου 1914 (Victor C-14411 - 35365), από το 2:55''
- Cygan: Stradiwari Pieśń, József Sendecki, Βαρσοβία 10 Μαρτίου 1923 (Gramophone 5747 ae - 222382)
- "Der Zigeuner-Primas, Stradivari-Lied", Fritz Imhoff, Βιέννη, Οκτώβριος 1929, (Polydor 1723 BD - B 43000/22677)

Στην οπερέτα βασίστηκε και η ομότιτλη γερμανική ταινία "Der Zigeunerprimas" η οποία ξεκίνησε τις προβολές στις κινηματογραφικές αίθουσες της Γερμανίας στις 27 Μαρτίου 1929.

Η οπερέτα, με τον τίτλο "Αρχιατσίγγανος", ανέβηκε στην Ελλάδα από τον θίασο Ένκελ το 1922 για δύο παραστάσεις.


Στην ετικέτα του δίσκου αναγράφεται "Greek National Opera Records Co. Inc". Σύμφωνα με τον Αριστομένη Καλυβιώτη (βλ. Αριστομένης Καλυβιώτης, "Το ελληνικό μελόδραμα στην Αμερική", περ. "Συλλογές", τεύχ. 166, Απρίλιος 1988): "Τον Μάιο του 1924 οι παραπάνω καλλιτέχνες [Μιχάλης Βλαχόπουλος, Νίκος Μωραΐτης, Η. Οικονομίδης, Άρτεμις Κυπαρίσση] του ελληνικού μελοδράματος, πηγαίνουν στην Αμερική για περιοδεία. Επικεφαλής και θιασάρχης ήταν ο Αποστ. Κονταράτος. Ο Αντ. Χατζηαποστόλου αναφέρει ότι παρέμειναν εκεί μέχρι τον Μάρτιο του 1925. Εκτός από τις εμφανίσεις όμως που έκαναν εκεί, πραγματοποίησαν και μια σειρά από δίσκους. Οι ηχογραφήσεις έγιναν για λογαριασμό της εταιρείας "ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ". Στην ετικέτα του δίσκου γραφόταν επίσης "Greek National Opera Records Co. Inc". Ο Γ. Κουσουρής γράφει ότι η εταιρεία αυτή συστήθηκε από ομογενείς της Αμερικής, αποκλειστικά για να κυκλοφορήσουν οι ηχογραφήσεις των τεσσάρων καλλιτεχνών. Δεν εξακριβώσαμε αν αυτό ήταν πραγματικό γεγονός ή φήμη, είναι όμως σίγουρο ότι η "ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ" άρχισε τη λειτουργία της ηχογραφώντας τους τέσσερις καλλιτέχνες. Αμέσως όμως κυκλοφόρησε δίσκους με ηχογραφήσεις και άλλων Ελλήνων καλλιτεχνών, όπως του Μ. Θελετρίδη, της Φωφώς Βρυώνη και της Μαρίκα Παπαγκίκα. Ο ακριβής αριθμός των ηχογραφήσεων, που έγιναν, δεν μας είναι γνωστός".

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γερμανικό λιμπρέτο: Wilhelm Julius, Grünbaum Fritz Ελληνικοί στίχοι: Βεκιαρέλλης Βασίλειος ;]
Τραγουδιστές:
Βλαχόπουλος [Μιχάλης]
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα
Χρονολογία ηχογράφησης:
09/1924-03/1925
Τόπος ηχογράφησης:
Νέα Υόρκη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Acropolis
Αριθμός καταλόγου:
M-45010a
Αριθμός μήτρας:
10
Διάρκεια:
4:07
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 12'' (30 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Acro_45010_OArchiatsiganos_OiAnamniseisTou
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ο αρχιατσιγγάνος, οι αναμνήσεις του", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=4967

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης