Σ' εκείνην

Το δίκτυο μέσα στο οποίο συμμετέχει το ελληνόφωνο αστικό λαϊκό τραγούδι, συνομιλώντας διαρκώς με τους συνένοικούς του, είναι μεγαλειώδες. Η δισκογραφία έχει ήδη προσφέρει σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των σχέσεων που αναπτύχθηκαν με το Canzone Napoletana, τα γαλλικά chansons, τις μουσικές της εβραϊκής οικουμένης, του ισπανικού κόσμου και άλλα αμέτρητα υπο-δίκτυα. Τα πολιτισμικά αυτά πλέγματα αλληλοεπηρεάστηκαν με τις ελληνικές μουσικές, από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σχηματίζοντας ένα α-σύνορο και συγκρητικό πολιτισμικό πλαίσιο. Το ναπολιτάνικο τραγούδι, όμως, φαίνεται πως βρήκε και άλλες διόδους επικοινωνίας με τον ελληνόφωνο μουσικό κόσμο. Μία τέτοια περίπτωση συνιστά το τραγούδι “Σ’ εκείνη”.

Πρόκειται για σύνθεση του Giovanni Ingenito σε στίχους του Δ. Βιτάλη, όπως τεκμηριώνεται από παρτιτούρα του τραγουδιού στο αρχείο του Θωμά Ταμβάκου. Η παρτιτούρα εκδόθηκε από τον οίκο A. Comendinger στην Κωνσταντινούπολη.

Τις ηχογραφήσεις του τραγουδιού αναλαμβάνουν οι «συνήθεις ύποπτοι», οι ελληνικές εστουδιαντίνες. Τα σχήματα αυτά αναλαμβάνουν τον ρόλο ενός ιδιότυπου «ραδιοφώνου» τις εποχής, εισάγοντας στην δισκογραφία τα hitτα οποία προέρχονται από πολυποίκιλα ρεπερτόρια, ελληνικά και ξένα, και γνωρίζουν δημοφιλία στους, κοσμοπολίτικους ούτως ή άλλως, κύκλους των μεγάλων αστικών κέντρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στα οποία οι Έλληνες μουσικοί παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Σύμφωνα με την βάση δεδομένων που προέκυψε από την έρευνα του Allan Kelly, το τραγούδι φαίνεται πως ηχογραφήθηκε και νωρίτερα από την παρούσα ηχογράφηση:

- “Ah mesa stin caardia sechini”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, HMV 124s – Z 0104501, Κωνσταντινούπολη, 1905
- “Ah messa stin kardia”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, HMV 1472r – X 104553, Κωνσταντινούπολη, 1906
- "Σ' εκείνην", Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη, Odeon CX 707 – No 31315, Κωνσταντινούπολη, 1906 (παρούσα ηχογράφηση)
- "Σ' εκείνη", Αθηναϊκή Τριφωνία, Columbia 105091 – 7010 F, Αθήνα (;), 1924

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα http://palia.kithara.gr του Πάνου Μαυραγάνη, παρτιτούρα με τους ίδιους δημιουργούς εκδόθηκε από τον οίκο Φέξη ως μεταγραφή του Νικολάου Κόκκινου με τίτλο "Αχ! μέσα στην καρδιά", ο οποίος αποτελεί incipit της παρούσας ηχογράφησης. Η πρακτική της τιτλοφόρησης του τραγουδιού (και της αντίστοιχης παρτιτούρας) από τις πρώτες λέξεις των στίχων ήταν συνήθης την εποχή, στοιχείο που μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι πρόκειται για την παρτιτούρα του ίδιου τραγουδιού σε διαφορετικές εκδόσεις.

Κυκλοφόρησε επίσης σε παρτιτούρα από τον οίκο Χρηστίδη στην Κωνσταντινούπολη, στη σειρά "Chant grecs avec accompagnement de Piano", με αριθμό 109, στο όνομα του ίδιου συνθέτη.

Ο Giovanni Ingenito γεννήθηκε στην Palma Campania, μια μικρή κοινότητα έξω από τη Νάπολη, και μετανάστευσε στην Αμερική λίγο πριν το 1920. Στην έκδοση Μουσουργοί της Θράκης (Κωνστάντζος, Ταμβάκος, Τρικούπης, 2014) παρουσιάζονται πληροφορίες για τον συνθέτη Giovanni Ingenito. Αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια «της ολιγόχρονης διαμονής του στην Κωνσταντινούπολη (αρχές του 20ού αιώνα) [...] συνέθεσε μερικά έργα που εκδόθηκαν από τους μουσικούς οίκους Χρηστίδη και Lehner της Κωνσταντινούπολης. Αυτά είναι τα: «Χωρίς καρδιά», "Sérenade d' amore" σε ποίηση Δ. Βιτάλη και «Σ' εκείνη» για φωνή και πιάνο, και επίσης το "Valse Constantinople" για πιάνο ή μαντολίνο ή βιολί».

Επιπλέον, ο Αθανάσιος Τρικούπης (2015: 31) αναφέρει ότι ο Ingenito ανέλαβε μαέστρος της ορχήστρας του «Νέου Φιλαρμονικού Συλλόγου Ζακύνθου», το 1899.

Η περίπτωση του Ingenito αποτελεί εξαιρετικού ενδιαφέροντος κεφάλαιο στις σχέσεις Νάπολης–ελληνόφωνου κόσμου, καθώς, από τα μέσα του ελληνικού δικτύου, τον βλέπουμε να αναλαμβάνει πόστα και να συνθέτει τραγούδια σε ελληνικό στίχο, βασιζόμενος στην αισθητική του Canzone Napoletana.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Βιτάλης Δ.]
Τραγουδιστές:
Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη
Χρονολογία ηχογράφησης:
1906
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Odeon
Αριθμός καταλόγου:
No-31315
Αριθμός μήτρας:
CX-707
Διάρκεια:
3:21
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10¾'' (27 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Odeon_31315_SEkeinin
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Σ' εκείνην", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=5106

Το δίκτυο μέσα στο οποίο συμμετέχει το ελληνόφωνο αστικό λαϊκό τραγούδι, συνομιλώντας διαρκώς με τους συνένοικούς του, είναι μεγαλειώδες. Η δισκογραφία έχει ήδη προσφέρει σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των σχέσεων που αναπτύχθηκαν με το Canzone Napoletana, τα γαλλικά chansons, τις μουσικές της εβραϊκής οικουμένης, του ισπανικού κόσμου και άλλα αμέτρητα υπο-δίκτυα. Τα πολιτισμικά αυτά πλέγματα αλληλοεπηρεάστηκαν με τις ελληνικές μουσικές, από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σχηματίζοντας ένα α-σύνορο και συγκρητικό πολιτισμικό πλαίσιο. Το ναπολιτάνικο τραγούδι, όμως, φαίνεται πως βρήκε και άλλες διόδους επικοινωνίας με τον ελληνόφωνο μουσικό κόσμο. Μία τέτοια περίπτωση συνιστά το τραγούδι “Σ’ εκείνη”.

Πρόκειται για σύνθεση του Giovanni Ingenito σε στίχους του Δ. Βιτάλη, όπως τεκμηριώνεται από παρτιτούρα του τραγουδιού στο αρχείο του Θωμά Ταμβάκου. Η παρτιτούρα εκδόθηκε από τον οίκο A. Comendinger στην Κωνσταντινούπολη.

Τις ηχογραφήσεις του τραγουδιού αναλαμβάνουν οι «συνήθεις ύποπτοι», οι ελληνικές εστουδιαντίνες. Τα σχήματα αυτά αναλαμβάνουν τον ρόλο ενός ιδιότυπου «ραδιοφώνου» τις εποχής, εισάγοντας στην δισκογραφία τα hitτα οποία προέρχονται από πολυποίκιλα ρεπερτόρια, ελληνικά και ξένα, και γνωρίζουν δημοφιλία στους, κοσμοπολίτικους ούτως ή άλλως, κύκλους των μεγάλων αστικών κέντρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στα οποία οι Έλληνες μουσικοί παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Σύμφωνα με την βάση δεδομένων που προέκυψε από την έρευνα του Allan Kelly, το τραγούδι φαίνεται πως ηχογραφήθηκε και νωρίτερα από την παρούσα ηχογράφηση:

- “Ah mesa stin caardia sechini”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, HMV 124s – Z 0104501, Κωνσταντινούπολη, 1905
- “Ah messa stin kardia”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, HMV 1472r – X 104553, Κωνσταντινούπολη, 1906
- "Σ' εκείνην", Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη, Odeon CX 707 – No 31315, Κωνσταντινούπολη, 1906 (παρούσα ηχογράφηση)
- "Σ' εκείνη", Αθηναϊκή Τριφωνία, Columbia 105091 – 7010 F, Αθήνα (;), 1924

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα http://palia.kithara.gr του Πάνου Μαυραγάνη, παρτιτούρα με τους ίδιους δημιουργούς εκδόθηκε από τον οίκο Φέξη ως μεταγραφή του Νικολάου Κόκκινου με τίτλο "Αχ! μέσα στην καρδιά", ο οποίος αποτελεί incipit της παρούσας ηχογράφησης. Η πρακτική της τιτλοφόρησης του τραγουδιού (και της αντίστοιχης παρτιτούρας) από τις πρώτες λέξεις των στίχων ήταν συνήθης την εποχή, στοιχείο που μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι πρόκειται για την παρτιτούρα του ίδιου τραγουδιού σε διαφορετικές εκδόσεις.

Κυκλοφόρησε επίσης σε παρτιτούρα από τον οίκο Χρηστίδη στην Κωνσταντινούπολη, στη σειρά "Chant grecs avec accompagnement de Piano", με αριθμό 109, στο όνομα του ίδιου συνθέτη.

Ο Giovanni Ingenito γεννήθηκε στην Palma Campania, μια μικρή κοινότητα έξω από τη Νάπολη, και μετανάστευσε στην Αμερική λίγο πριν το 1920. Στην έκδοση Μουσουργοί της Θράκης (Κωνστάντζος, Ταμβάκος, Τρικούπης, 2014) παρουσιάζονται πληροφορίες για τον συνθέτη Giovanni Ingenito. Αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια «της ολιγόχρονης διαμονής του στην Κωνσταντινούπολη (αρχές του 20ού αιώνα) [...] συνέθεσε μερικά έργα που εκδόθηκαν από τους μουσικούς οίκους Χρηστίδη και Lehner της Κωνσταντινούπολης. Αυτά είναι τα: «Χωρίς καρδιά», "Sérenade d' amore" σε ποίηση Δ. Βιτάλη και «Σ' εκείνη» για φωνή και πιάνο, και επίσης το "Valse Constantinople" για πιάνο ή μαντολίνο ή βιολί».

Επιπλέον, ο Αθανάσιος Τρικούπης (2015: 31) αναφέρει ότι ο Ingenito ανέλαβε μαέστρος της ορχήστρας του «Νέου Φιλαρμονικού Συλλόγου Ζακύνθου», το 1899.

Η περίπτωση του Ingenito αποτελεί εξαιρετικού ενδιαφέροντος κεφάλαιο στις σχέσεις Νάπολης–ελληνόφωνου κόσμου, καθώς, από τα μέσα του ελληνικού δικτύου, τον βλέπουμε να αναλαμβάνει πόστα και να συνθέτει τραγούδια σε ελληνικό στίχο, βασιζόμενος στην αισθητική του Canzone Napoletana.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Βιτάλης Δ.]
Τραγουδιστές:
Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη
Χρονολογία ηχογράφησης:
1906
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Odeon
Αριθμός καταλόγου:
No-31315
Αριθμός μήτρας:
CX-707
Διάρκεια:
3:21
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10¾'' (27 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Odeon_31315_SEkeinin
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Σ' εκείνην", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=5106

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης