Der Zigeunerprimas
(Ο αρχιτσιγγάνος)

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω οκτασέλιδη παρτιτούρα τιτλοφορείται ως «Αρχιτσιγγάνος» και περιέχει τέσσερα αποσπάσματα (αναγράφονται ως Walzer N. 1, 2, 3 και 4) από την εξωτικού περιεχομένου οπερέτα “Der Zigeunerprimas” (Ο αρχιτσιγγάνος) του Emmerich Kálmán. Πρόκειται για απάνθισμα από διασκευές-συρραφές σε μέρη του έργου, όπως άριες, ντουέτα και ορχηστρικά. Συγκεκριμένα:
– το Walzer N. 1 περιλαμβάνει το ρεφρέν από το ντουέτο των ηρώων Sári και Gaston "Endlich, endlich hab ich Dich - Halt mich Liebster" (Nr. 12. Duett) και το μέρος της ορχήστρας που ακολουθεί από τη δεύτερη πράξη
– το Walzer N. 2 αντιστοιχεί στο τελευταίο μέρος από το ντουέτο των Juliska - Laczi το "Du, Du...!" (Du, du, du, lieber Gott, schaust zu) (Nr. 15. Musicalische Szene)
– το Walzer N. 3 περιλαμβάνει το κουπλέ από το ντουέτο των Sári και Gaston "Endlich, endlich hab ich Dich - Halt mich Liebster" (Nr. 12. Duett) μετά το οποίο ακολουθεί το τελευταίο μέρος της άριας του κεντρικού ήρωα Pali Rácz "Manchmal fällt die Wahl mir schwer" - "Meine alte Stradivari" (Nr. 9 Stradivarilied), και τα δύο από από τη δεύτερη πράξη.
– το Waltzer N. 4 περιλαμβάνει το τελευταίο μέρος από το "Dorfkinder", το οποίο συντίθεται από μοτίβα της οπερέτας τα οποία διασκεύασε ο Gustav Volk.
Η ελληνική απόδοση των στίχων έγινε από τον Βασίλειο Βεκιαρέλλη.

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου οι Τσιγγάνοι αναπαρίστανται ως μόνιμα απάτριδες και ανέστιοι, ως μια πρωτόγονη περιπλανώμενη ετερότητα που υπερβαίνει κάθε είδους σύνορα. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Στο εξώφυλλο αναγράφονται επίσης οι δημιουργοί και ο εκδότης. Αναγράφεται, επίσης, το εξής διαφημιστικό σημείωμα του εκδότη: «Ο μουσικός οίκος Καζάζη αναλαμβάνει την χάραξιν και εκτύπωσιν Ιδιωτικών Εκδόσεων. Αι λεπτομέρειαι κατόπιν ιδιαιτέρας συνεννοήσεως».

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα δύο πενταγράμμων για πιάνο και τραγούδι. Η μελωδία του τραγουδιού αναγράφεται στο πεντάγραμμο για το δεξί χέρι του πιάνου, πιθανώς για λόγους οικονομίας καθώς η παρτιτούρα είναι ήδη εκτενής. Στο κάτω μέρος των σελίδων του μουσικού κειμένου αναγράφεται ο κωδικός «Μ.87.Κ».

Για περισσότερα σχετικά με την οπερέτα “Der Zigeunerprimas” βλέπε εδώ.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου, Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γερμανικό λιμπρέτο: Wilhelm Julius, Grünbaum Fritz]
Ελληνικοί στίχοι: Βεκιαρέλλης Β[ασίλειος]
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Εδώ στης νύχτας τη δροσιά αγάπη μου γλυκιά
Εκδότης:
Εκδόσεις Καζάζη, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 87 Κ.
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 35,5 Χ 25,5 εκ., 8 σελίδες, μέτρια κατάσταση, ταλαιπωρημένη, με ξεχωρισμένο το εξώφυλλο
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201807311219
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Der Zigeunerprimas
(Ο αρχιτσιγγάνος)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=2961
Στίχοι:
Walzer No. 1

Εδώ στης νύχτας τη δροσιά αγάπη μου γλυκιά
έλα να σε σφίγξω στη θερμή μου αγκαλιά
έλα να σου πω γλυκά λογάκια τρυφερά
έλα να μου δώσεις δυο θερμά φιλιά

Walzer No. 2

Άγγελοι εις τον ουρανό
τον χορό και σεις των ανθρώπων αγαπάτε
και γι' αυτό και τον αυστηρόν Άγιο Πέτρο
που τα κλειδιά κρατεί
εις τον χορό μαζί κι αυτόν τραβάτε

Walzer No. 3

Κράτα με λοιπόν σφιχτά
δώσ' μου δυο φιλιά θερμά
θέλω τρυφερά τώρα και γλυκά
να απολαύσωμε κι οι δυο τρελά φιλιά

Τώρα σε κρατώ σφιχτά
θα σου δώσω δυο φιλιά
θα 'ναι τρυφερά και πολύ θερμά
πώς μαγεύουν τα τρελλά φιλιά

Αχ, το παλιό βιολί μου
ο φίλος ο πιστός
μιλάει στην ψυχή μου
κι ο ήχος τρυφερός

Θαρρείς πως με κοιμίζει
και όνειρα μαγικά
μου φέρνει σαν αρχίζει
να σιγοτραγουδά

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω οκτασέλιδη παρτιτούρα τιτλοφορείται ως «Αρχιτσιγγάνος» και περιέχει τέσσερα αποσπάσματα (αναγράφονται ως Walzer N. 1, 2, 3 και 4) από την εξωτικού περιεχομένου οπερέτα “Der Zigeunerprimas” (Ο αρχιτσιγγάνος) του Emmerich Kálmán. Πρόκειται για απάνθισμα από διασκευές-συρραφές σε μέρη του έργου, όπως άριες, ντουέτα και ορχηστρικά. Συγκεκριμένα:
– το Walzer N. 1 περιλαμβάνει το ρεφρέν από το ντουέτο των ηρώων Sári και Gaston "Endlich, endlich hab ich Dich - Halt mich Liebster" (Nr. 12. Duett) και το μέρος της ορχήστρας που ακολουθεί από τη δεύτερη πράξη
– το Walzer N. 2 αντιστοιχεί στο τελευταίο μέρος από το ντουέτο των Juliska - Laczi το "Du, Du...!" (Du, du, du, lieber Gott, schaust zu) (Nr. 15. Musicalische Szene)
– το Walzer N. 3 περιλαμβάνει το κουπλέ από το ντουέτο των Sári και Gaston "Endlich, endlich hab ich Dich - Halt mich Liebster" (Nr. 12. Duett) μετά το οποίο ακολουθεί το τελευταίο μέρος της άριας του κεντρικού ήρωα Pali Rácz "Manchmal fällt die Wahl mir schwer" - "Meine alte Stradivari" (Nr. 9 Stradivarilied), και τα δύο από από τη δεύτερη πράξη.
– το Waltzer N. 4 περιλαμβάνει το τελευταίο μέρος από το "Dorfkinder", το οποίο συντίθεται από μοτίβα της οπερέτας τα οποία διασκεύασε ο Gustav Volk.
Η ελληνική απόδοση των στίχων έγινε από τον Βασίλειο Βεκιαρέλλη.

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου οι Τσιγγάνοι αναπαρίστανται ως μόνιμα απάτριδες και ανέστιοι, ως μια πρωτόγονη περιπλανώμενη ετερότητα που υπερβαίνει κάθε είδους σύνορα. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Στο εξώφυλλο αναγράφονται επίσης οι δημιουργοί και ο εκδότης. Αναγράφεται, επίσης, το εξής διαφημιστικό σημείωμα του εκδότη: «Ο μουσικός οίκος Καζάζη αναλαμβάνει την χάραξιν και εκτύπωσιν Ιδιωτικών Εκδόσεων. Αι λεπτομέρειαι κατόπιν ιδιαιτέρας συνεννοήσεως».

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα δύο πενταγράμμων για πιάνο και τραγούδι. Η μελωδία του τραγουδιού αναγράφεται στο πεντάγραμμο για το δεξί χέρι του πιάνου, πιθανώς για λόγους οικονομίας καθώς η παρτιτούρα είναι ήδη εκτενής. Στο κάτω μέρος των σελίδων του μουσικού κειμένου αναγράφεται ο κωδικός «Μ.87.Κ».

Για περισσότερα σχετικά με την οπερέτα “Der Zigeunerprimas” βλέπε εδώ.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου, Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γερμανικό λιμπρέτο: Wilhelm Julius, Grünbaum Fritz]
Ελληνικοί στίχοι: Βεκιαρέλλης Β[ασίλειος]
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Εδώ στης νύχτας τη δροσιά αγάπη μου γλυκιά
Εκδότης:
Εκδόσεις Καζάζη, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 87 Κ.
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 35,5 Χ 25,5 εκ., 8 σελίδες, μέτρια κατάσταση, ταλαιπωρημένη, με ξεχωρισμένο το εξώφυλλο
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201807311219
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Der Zigeunerprimas
(Ο αρχιτσιγγάνος)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=2961
Στίχοι:
Walzer No. 1

Εδώ στης νύχτας τη δροσιά αγάπη μου γλυκιά
έλα να σε σφίγξω στη θερμή μου αγκαλιά
έλα να σου πω γλυκά λογάκια τρυφερά
έλα να μου δώσεις δυο θερμά φιλιά

Walzer No. 2

Άγγελοι εις τον ουρανό
τον χορό και σεις των ανθρώπων αγαπάτε
και γι' αυτό και τον αυστηρόν Άγιο Πέτρο
που τα κλειδιά κρατεί
εις τον χορό μαζί κι αυτόν τραβάτε

Walzer No. 3

Κράτα με λοιπόν σφιχτά
δώσ' μου δυο φιλιά θερμά
θέλω τρυφερά τώρα και γλυκά
να απολαύσωμε κι οι δυο τρελά φιλιά

Τώρα σε κρατώ σφιχτά
θα σου δώσω δυο φιλιά
θα 'ναι τρυφερά και πολύ θερμά
πώς μαγεύουν τα τρελλά φιλιά

Αχ, το παλιό βιολί μου
ο φίλος ο πιστός
μιλάει στην ψυχή μου
κι ο ήχος τρυφερός

Θαρρείς πως με κοιμίζει
και όνειρα μαγικά
μου φέρνει σαν αρχίζει
να σιγοτραγουδά

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης