Μάγκικο

Πρόκειται για ηχογράφηση της Gramophone με τον Αντώνη Νταλγκά, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, μεταξύ 11 και 30 Ιουνίου του 1928, με ηχολήπτη τον Edward Fowler.

Το τραγούδι ηχογραφήθηκε και νωρίτερα, πιθανώς στο Μιλάνο, το 1927, από τους Γιώργο Σαβαρή, Τζον και Λουκιανό Μηλιάρη (Columbia 20132 – 8216), τον Γιώργο Βιδάλη (Odeon 573 – 1248), ενώ καταγράφονται μέχρι στιγμής άλλες τρεις ηχογραφήσεις του στην ελληνική δισκογραφία.

Ο σκοπός προέρχεται από το εβραϊκό ρεπερτόριο των Ασκενάζι (klezmer/Yiddish) της Ανατολικής Ευρώπης, με αρχικές καταβολές από την περιοχή της Μολδοβλαχίας, με βάση τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα σχόλια του Martin Schwartz στο “Greek-Oriental Rebetica, Songs and Dances in the Asia Minor Style, The Golden Years: 1911–1937” (Arhoolie Folklyric CD 7005). Η παλαιότερη ηχογράφηση που έχει εντοπιστεί είναι με τον τίτλο “יארקע פארט אַוועק“ (Yoshke fort avek, Ο Ιωσήφ φεύγει μακριά – με βάση τον Schwartz, το "Yorke" που αναγράφεται στην ετικέτα είναι τυπογραφικό λάθος). Πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 5 Απριλίου του 1913, για λογαριασμό της Columbia, με τους Goldberg (τσίμπαλο) και Max Yenkovitz (ακορντεόν) (Columbia 38770-1 – E 1397).

Ο μουσικός σκοπός ηχογραφείται ξανά, τον Σεπτέμβρη του 1922, και πάλι από την Columbia στη Νέα Υόρκη (88754 – E 7781). Αυτή τη φορά είναι σε μορφή τραγουδιού, και οι στίχοι μιλάνε για τον Ρωσο-Ιαπωνικό πόλεμο του 1904–1905. Όπως περιγράφει ο Martin Schwartz, μεταφέροντας σχόλια της Ruth Rubin, ο σκοπός τραγουδιόταν στην Βίλνα, την σημερινή πρωτεύουσα της Λιθουανίας και οι στίχοι μιλούσαν για την κατάταξη ενός τοπικού εγκληματία στον στρατό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και για τους αποχωρισμούς, εν δακρύω, με την αγαπημένη του. Στην ετικέτα του δίσκου, το όνομα του Abe Schwartz, δυναμικού πρωταγωνιστή στην αμερικάνικη δισκογραφία του klezmer/Yiddish ρεπερτορίου, δίνεται ως αυτό του συνθέτη. Τραγουδάει ο Abraham Moskowitz.

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους Ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Άγνωστος
Τραγουδιστές:
Νταλγκάς [Διαμαντίδης] Αντώνης
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Λαϊκή ορχήστρα, βιολί (Ογδοντάκης [Δραγάτσης Γιάννης)]
Χρονολογία ηχογράφησης:
1928
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
His Master's Voice
Αριθμός καταλόγου:
AO-258
Αριθμός μήτρας:
BF-1739
Διάρκεια:
3:13
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
HMV_AO258_Mangiko
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μάγκικο", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=10147

Πρόκειται για ηχογράφηση της Gramophone με τον Αντώνη Νταλγκά, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, μεταξύ 11 και 30 Ιουνίου του 1928, με ηχολήπτη τον Edward Fowler.

Το τραγούδι ηχογραφήθηκε και νωρίτερα, πιθανώς στο Μιλάνο, το 1927, από τους Γιώργο Σαβαρή, Τζον και Λουκιανό Μηλιάρη (Columbia 20132 – 8216), τον Γιώργο Βιδάλη (Odeon 573 – 1248), ενώ καταγράφονται μέχρι στιγμής άλλες τρεις ηχογραφήσεις του στην ελληνική δισκογραφία.

Ο σκοπός προέρχεται από το εβραϊκό ρεπερτόριο των Ασκενάζι (klezmer/Yiddish) της Ανατολικής Ευρώπης, με αρχικές καταβολές από την περιοχή της Μολδοβλαχίας, με βάση τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα σχόλια του Martin Schwartz στο “Greek-Oriental Rebetica, Songs and Dances in the Asia Minor Style, The Golden Years: 1911–1937” (Arhoolie Folklyric CD 7005). Η παλαιότερη ηχογράφηση που έχει εντοπιστεί είναι με τον τίτλο “יארקע פארט אַוועק“ (Yoshke fort avek, Ο Ιωσήφ φεύγει μακριά – με βάση τον Schwartz, το "Yorke" που αναγράφεται στην ετικέτα είναι τυπογραφικό λάθος). Πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 5 Απριλίου του 1913, για λογαριασμό της Columbia, με τους Goldberg (τσίμπαλο) και Max Yenkovitz (ακορντεόν) (Columbia 38770-1 – E 1397).

Ο μουσικός σκοπός ηχογραφείται ξανά, τον Σεπτέμβρη του 1922, και πάλι από την Columbia στη Νέα Υόρκη (88754 – E 7781). Αυτή τη φορά είναι σε μορφή τραγουδιού, και οι στίχοι μιλάνε για τον Ρωσο-Ιαπωνικό πόλεμο του 1904–1905. Όπως περιγράφει ο Martin Schwartz, μεταφέροντας σχόλια της Ruth Rubin, ο σκοπός τραγουδιόταν στην Βίλνα, την σημερινή πρωτεύουσα της Λιθουανίας και οι στίχοι μιλούσαν για την κατάταξη ενός τοπικού εγκληματία στον στρατό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και για τους αποχωρισμούς, εν δακρύω, με την αγαπημένη του. Στην ετικέτα του δίσκου, το όνομα του Abe Schwartz, δυναμικού πρωταγωνιστή στην αμερικάνικη δισκογραφία του klezmer/Yiddish ρεπερτορίου, δίνεται ως αυτό του συνθέτη. Τραγουδάει ο Abraham Moskowitz.

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους Ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Άγνωστος
Τραγουδιστές:
Νταλγκάς [Διαμαντίδης] Αντώνης
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Λαϊκή ορχήστρα, βιολί (Ογδοντάκης [Δραγάτσης Γιάννης)]
Χρονολογία ηχογράφησης:
1928
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
His Master's Voice
Αριθμός καταλόγου:
AO-258
Αριθμός μήτρας:
BF-1739
Διάρκεια:
3:13
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
HMV_AO258_Mangiko
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μάγκικο", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=10147

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης