Τριανταφυλλιά

Η παρούσα ηχογράφηση αποτελεί επανέκδοση στις ΗΠΑ από τη Victor του δίσκου Concert Record Gramophone με αριθμό καταλόγου 6-12441. Ηχογραφήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 16 Μαρτίου 1909 από τον Ιωάννη Κοκκίνη, με ηχολήπτες τους Fred Gaisberg και Hugh Murtagh. Περιλαμβάνει το τραγούδι «Τριανταφυλλιά (Ρομάντζα)» το οποίο, σύμφωνα με τον «Γενικό κατάλογο των ελληνικών δίσκων γραμμοφώνου 1913-1914», που εκδόθηκε στην Αλεξάνδρεια από τον F. Mizrahi (βλ. εδώ, σελ. 16), αποδίδεται στον «Καβαδία» (Cavadia).

Όπως προκύπτει από τη δίγλωσση παρτιτούρα (στα ελληνικά και ρουμανικά) που κυκλοφόρησε στο Βουκουρέστι το 1890 και το 1899 (βλ. αντίστοιχα εδώ και εδώ) από τις εκδόσεις Const. Gebauer, το τραγούδι έγραψε ο ελληνικής καταγωγής Ρουμάνος συνθέτης και τραγουδιστής George Cavadia (Γιώργος Καββαδίας). Στο εξώφυλλο της έκδοσης αναγράφεται ο ελληνικός τίτλος «Η τριανταφυλλιά» και ο ρουμανικός «Douě rose». Το μουσικό κείμενο αποτελείται από σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για πιάνο και ένα για φωνή) και συνοδεύεται από τους ελληνικούς και τους ρουμανικούς στίχους του Jean A. Ghimpa. Επίσης, φέρει έντυπη αφιέρωση στη Madame Marie P. Th. Zaïmi και τον χαρακτηρισμό "Romance Grecque".

Ο George Cavadia γεννήθηκε το 1858 στη Μακεδονία και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Βραΐλα σε μικρή ηλικία. Σπούδασε πιάνο και έλαβε μαθήματα φωνητικής από τον Ιταλό τενόρο Luigi Ademollo. Υπήρξε συνθέτης και ερμηνευτής lied και ρομάντσων, και σημαντικός ευεργέτης της μουσικής ζωής της Βραΐλας. 

Πλούσιος, μεγάλος γαιοκτήμονας και χωρίς άλλη επαγγελματική απασχόληση πέρα από την προσωρινή του θητεία ως πρόξενος της Ισπανίας, ο George Cavadia υπήρξε ιδρυτικό μέλος και βασικός χρηματοδότης της Μουσικής Εταιρείας «Lyra» (1883), συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ανέγερση του κτηρίου της, στην ίδρυση Σχολής Μουσικής (μετέπειτα Ωδείου), καθώς και στη δημιουργία χορωδίας και συμφωνικής ορχήστρας. Η δράση του υπήρξε καθοριστική για την ανάδειξη της Βραΐλας σε σημαντικό μουσικό κέντρο έως τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Διέθετε φωνή βαρύτονου, με ασυνήθιστο εύρος, και ως τραγουδιστής εμφανίστηκε, μεταξύ άλλων, στο Εθνικό Θέατρο Βουκουρεστίου (1883), ενώ η φήμη του έφθασε έως τη Νάπολη, το Παρίσι και τη Μαδρίτη. Συνέθεσε γύρω στα είκοσι ρομάντσα (βλ. εδώ και εδώ), που γνώρισαν ευρεία απήχηση στη Ρουμανία και εκτός αυτής.

Απεβίωσε στις 18 Ιανουαρίου 1926 στο Παρίσι και ετάφη στη Βραΐλα. Με την απόφαση υπ’ αριθμ. 171 της 30ής Ιουλίου 2004 του Δημοτικού Συμβουλίου της Βραΐλας, ο George Cavadia ανακηρύχθηκε μετά θάνατον Επίτιμος Δημότης της πόλης. Το 2016, το Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας έδωσε στη Φιλαρμονική «Lyra» το όνομα του George Cavadia, ως φόρο τιμής στον ιδρυτή της (για περισσότερα σχετικά με τον George Cavadia βλ. εδώ και εδώ).

Όσον αφορά την παρουσία του στη δισκογραφία, στη βάση δεδομένων του Alan Kelly καταγράφονται τέσσερα τραγούδια, ηχογραφημένα στο Βουκουρέστι, στα οποία αναφέρεται ως συνθέτης :

– "Umbra", J. Băjenaru, 1904 (Gramophone 2037 x – 2-12652).
– "Sârutatul", Mara d' Asty, 1904 (Gramophone 2045 x – 13906 και 425, 503091 4425, AM1453).
– "Alinta", Miciora-Havrilez, 1905 (Gramophone 569 r –  3-13011).
– "Alinta", Maria Herescu, Αύγουστος 1913 (Gramophone 15852 l – 5-13273 και 5011 AM1444).

Εντοπίζονται, ωστόσο, και άλλες ηχογραφήσεις με τίτλους που συναντάμε σε τραγούδια του George Cavadia.
Αναφέρουμε ενδεικτικά το "Luna mea" (βλ. εδώ την παρτιτούρα), που καταγράφεται σε τέσσερεις ηχογραφήσεις, με πρώτη αυτή του βαρύτονου Baru Tanase, τον Ιούλιο του 1907 στην Κωνσταντινούπολη (Gramophone 2012 Α – 12048), και το "Unde esci" (βλ. εδώ την παρτιτούρα), ηχογραφημένο δύο φορές από τον βαρύτονο Aurel Eliade, τον Ιούλιο του 1907 στην Κωνσταντινούπολη (Gramophone 2018 Α – 12053) και το 1902 στο Βουκουρέστι (Gramophone 2650 – 72724). Αν και δεν εντοπίστηκε ηχητικό υλικό για τις παραπάνω ηχογραφήσεις, είναι πολύ πιθανόν να περιλαμβάνουν τραγούδια του Cavadia, υπόθεση που ενισχύεται από το γεγονός ότι το σύνολο των ηχογραφήσεων ερμηνεύουν Ρουμάνοι τραγουδιστές.

Σημειώνουμε επίσης την ηχογράφηση της Arta Florescu με την Orchestra de Cameră Radio υπό τη διεύθυνση του N. Rădulescu, το 1941 στο Βουκουρέστι, στο τραγούδι "Sârutatul", καθώς και εκείνη της Ioana Radu, το 1956 στο Βουκουρέστι, στο τραγούδι "Dor de răzbunare" με τη συνοδεία της Orchestra de Muzică Populară Radio υπό τη διεύθυνση του Victor Predescu
(Electrecord T.S. 956 – 2084).

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Ελληνικοί στίχοι: Cavadia George
Ρουμανικοί στίχοι: Ghimpa Jean A.]
Τραγουδιστές:
Κοκκίνης Ιωάννης
Χρονολογία ηχογράφησης:
16/03/1909
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Victor
Αριθμός καταλόγου:
63527-A
Αριθμός μήτρας:
12525b
Διάρκεια:
2:46
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Vi_63527_Triantafyllia
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Τριανταφυλλιά", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=5032
Στίχοι:
Μία καλή τριανταφυλλιά στον κήπον φυτευμένη
είχε η γλυκιά αγάπη μου με ρόδα στολισμένη
και πότιζε κάθε πρωί ακόμη και το βράδυ
κι εξέχανε τόσο πολύ που 'πιανε το σκοτάδι

Μίαν αυγή σηκώθηκε να πάει να την ποτίσει
και με χαρά αγγελική τα ρόδα να μετρήσει
κι εκεί που πήγε ολόχαρη να την κρυφομυρίσει
το ρόδο εις τα χείλη της έτυχε ν' ακουμπήσει

Κι εσμίξανε τότε τα δυο άνθη αδελφωμένα
το ρόδο με τα χείλη της βρέθηκαν ενωμένα
και μοιάζανε τόσο πολύ τσ' αγάπης μου τα χείλη
σ' οσμή και φυσικότητα σαν ρόδο του Απρίλη
που εζήλεψε η τριανταφυλλιά κι έλεγε μετά ζήλου
πως είναι και τα χείλη της φύλλα τριανταφύλλου

Η παρούσα ηχογράφηση αποτελεί επανέκδοση στις ΗΠΑ από τη Victor του δίσκου Concert Record Gramophone με αριθμό καταλόγου 6-12441. Ηχογραφήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 16 Μαρτίου 1909 από τον Ιωάννη Κοκκίνη, με ηχολήπτες τους Fred Gaisberg και Hugh Murtagh. Περιλαμβάνει το τραγούδι «Τριανταφυλλιά (Ρομάντζα)» το οποίο, σύμφωνα με τον «Γενικό κατάλογο των ελληνικών δίσκων γραμμοφώνου 1913-1914», που εκδόθηκε στην Αλεξάνδρεια από τον F. Mizrahi (βλ. εδώ, σελ. 16), αποδίδεται στον «Καβαδία» (Cavadia).

Όπως προκύπτει από τη δίγλωσση παρτιτούρα (στα ελληνικά και ρουμανικά) που κυκλοφόρησε στο Βουκουρέστι το 1890 και το 1899 (βλ. αντίστοιχα εδώ και εδώ) από τις εκδόσεις Const. Gebauer, το τραγούδι έγραψε ο ελληνικής καταγωγής Ρουμάνος συνθέτης και τραγουδιστής George Cavadia (Γιώργος Καββαδίας). Στο εξώφυλλο της έκδοσης αναγράφεται ο ελληνικός τίτλος «Η τριανταφυλλιά» και ο ρουμανικός «Douě rose». Το μουσικό κείμενο αποτελείται από σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για πιάνο και ένα για φωνή) και συνοδεύεται από τους ελληνικούς και τους ρουμανικούς στίχους του Jean A. Ghimpa. Επίσης, φέρει έντυπη αφιέρωση στη Madame Marie P. Th. Zaïmi και τον χαρακτηρισμό "Romance Grecque".

Ο George Cavadia γεννήθηκε το 1858 στη Μακεδονία και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Βραΐλα σε μικρή ηλικία. Σπούδασε πιάνο και έλαβε μαθήματα φωνητικής από τον Ιταλό τενόρο Luigi Ademollo. Υπήρξε συνθέτης και ερμηνευτής lied και ρομάντσων, και σημαντικός ευεργέτης της μουσικής ζωής της Βραΐλας. 

Πλούσιος, μεγάλος γαιοκτήμονας και χωρίς άλλη επαγγελματική απασχόληση πέρα από την προσωρινή του θητεία ως πρόξενος της Ισπανίας, ο George Cavadia υπήρξε ιδρυτικό μέλος και βασικός χρηματοδότης της Μουσικής Εταιρείας «Lyra» (1883), συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ανέγερση του κτηρίου της, στην ίδρυση Σχολής Μουσικής (μετέπειτα Ωδείου), καθώς και στη δημιουργία χορωδίας και συμφωνικής ορχήστρας. Η δράση του υπήρξε καθοριστική για την ανάδειξη της Βραΐλας σε σημαντικό μουσικό κέντρο έως τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Διέθετε φωνή βαρύτονου, με ασυνήθιστο εύρος, και ως τραγουδιστής εμφανίστηκε, μεταξύ άλλων, στο Εθνικό Θέατρο Βουκουρεστίου (1883), ενώ η φήμη του έφθασε έως τη Νάπολη, το Παρίσι και τη Μαδρίτη. Συνέθεσε γύρω στα είκοσι ρομάντσα (βλ. εδώ και εδώ), που γνώρισαν ευρεία απήχηση στη Ρουμανία και εκτός αυτής.

Απεβίωσε στις 18 Ιανουαρίου 1926 στο Παρίσι και ετάφη στη Βραΐλα. Με την απόφαση υπ’ αριθμ. 171 της 30ής Ιουλίου 2004 του Δημοτικού Συμβουλίου της Βραΐλας, ο George Cavadia ανακηρύχθηκε μετά θάνατον Επίτιμος Δημότης της πόλης. Το 2016, το Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας έδωσε στη Φιλαρμονική «Lyra» το όνομα του George Cavadia, ως φόρο τιμής στον ιδρυτή της (για περισσότερα σχετικά με τον George Cavadia βλ. εδώ και εδώ).

Όσον αφορά την παρουσία του στη δισκογραφία, στη βάση δεδομένων του Alan Kelly καταγράφονται τέσσερα τραγούδια, ηχογραφημένα στο Βουκουρέστι, στα οποία αναφέρεται ως συνθέτης :

– "Umbra", J. Băjenaru, 1904 (Gramophone 2037 x – 2-12652).
– "Sârutatul", Mara d' Asty, 1904 (Gramophone 2045 x – 13906 και 425, 503091 4425, AM1453).
– "Alinta", Miciora-Havrilez, 1905 (Gramophone 569 r –  3-13011).
– "Alinta", Maria Herescu, Αύγουστος 1913 (Gramophone 15852 l – 5-13273 και 5011 AM1444).

Εντοπίζονται, ωστόσο, και άλλες ηχογραφήσεις με τίτλους που συναντάμε σε τραγούδια του George Cavadia.
Αναφέρουμε ενδεικτικά το "Luna mea" (βλ. εδώ την παρτιτούρα), που καταγράφεται σε τέσσερεις ηχογραφήσεις, με πρώτη αυτή του βαρύτονου Baru Tanase, τον Ιούλιο του 1907 στην Κωνσταντινούπολη (Gramophone 2012 Α – 12048), και το "Unde esci" (βλ. εδώ την παρτιτούρα), ηχογραφημένο δύο φορές από τον βαρύτονο Aurel Eliade, τον Ιούλιο του 1907 στην Κωνσταντινούπολη (Gramophone 2018 Α – 12053) και το 1902 στο Βουκουρέστι (Gramophone 2650 – 72724). Αν και δεν εντοπίστηκε ηχητικό υλικό για τις παραπάνω ηχογραφήσεις, είναι πολύ πιθανόν να περιλαμβάνουν τραγούδια του Cavadia, υπόθεση που ενισχύεται από το γεγονός ότι το σύνολο των ηχογραφήσεων ερμηνεύουν Ρουμάνοι τραγουδιστές.

Σημειώνουμε επίσης την ηχογράφηση της Arta Florescu με την Orchestra de Cameră Radio υπό τη διεύθυνση του N. Rădulescu, το 1941 στο Βουκουρέστι, στο τραγούδι "Sârutatul", καθώς και εκείνη της Ioana Radu, το 1956 στο Βουκουρέστι, στο τραγούδι "Dor de răzbunare" με τη συνοδεία της Orchestra de Muzică Populară Radio υπό τη διεύθυνση του Victor Predescu
(Electrecord T.S. 956 – 2084).

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Ελληνικοί στίχοι: Cavadia George
Ρουμανικοί στίχοι: Ghimpa Jean A.]
Τραγουδιστές:
Κοκκίνης Ιωάννης
Χρονολογία ηχογράφησης:
16/03/1909
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Victor
Αριθμός καταλόγου:
63527-A
Αριθμός μήτρας:
12525b
Διάρκεια:
2:46
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Vi_63527_Triantafyllia
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Τριανταφυλλιά", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=5032
Στίχοι:
Μία καλή τριανταφυλλιά στον κήπον φυτευμένη
είχε η γλυκιά αγάπη μου με ρόδα στολισμένη
και πότιζε κάθε πρωί ακόμη και το βράδυ
κι εξέχανε τόσο πολύ που 'πιανε το σκοτάδι

Μίαν αυγή σηκώθηκε να πάει να την ποτίσει
και με χαρά αγγελική τα ρόδα να μετρήσει
κι εκεί που πήγε ολόχαρη να την κρυφομυρίσει
το ρόδο εις τα χείλη της έτυχε ν' ακουμπήσει

Κι εσμίξανε τότε τα δυο άνθη αδελφωμένα
το ρόδο με τα χείλη της βρέθηκαν ενωμένα
και μοιάζανε τόσο πολύ τσ' αγάπης μου τα χείλη
σ' οσμή και φυσικότητα σαν ρόδο του Απρίλη
που εζήλεψε η τριανταφυλλιά κι έλεγε μετά ζήλου
πως είναι και τα χείλη της φύλλα τριανταφύλλου

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης