Ο μάγκας

Σύμφωνα με τον αριθμό μήτρας GO 1431-2, που αναγράφεται στην ετικέτα και ανάγλυφα στο υλικό κατασκευής του δίσκου, πρόκειται για τη δεύτερη λήψη-ηχογράφηση του τραγουδιού. Ωστόσο, κυκλοφόρησε στην αγορά τουλάχιστον ένα αντίτυπο δίσκου με την πρώτη λήψη, το οποίο έχει επίσης αναρτηθεί (βλ. εδώ). Η διαφορά ανάμεσα στις δύο λήψεις γίνεται φανερή στο 0:55'' όπου ο Γιώργος Βιδάλης ξεκινάει το επιφώνημα με τις λέξεις «άιντε και» οι οποίες απουσιάζουν από την πρώτη λήψη.

Με βάση τα ευρήματα στην ιστορική δισκογραφία, πρόκειται για μουσικό σκοπό που έχαιρε μεγάλης δημοφιλίας και που πέρασε στην ιστορία ως παραδοσιακή μελωδία των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Απαντά με τίτλους όπως “Χασάπικο πολίτικο”, “Ο βλάμης”, “Μάγκας”, “Ο μάγκας”, “Χασαπάκι δεν σε θέλω πια”.

Ξεκινώντας με την ελληνική δισκογραφία, ο Τούντας φαίνεται να έχει χρησιμοποιήσει την πρώτη μελωδία των στίχων από το “Χασαπάκι / μάγκας / βλάμης” στο τραγούδι “Το καλοκαίρι τώρα”, και εκεί ως πρώτη μελωδία των στίχων.

Το ίδιο ακριβώς κομμάτι της μελωδίας φαίνεται πως έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλα, μη ελληνόφωνα ρεπερτόρια. Ο Aaron Lebedeff ηχογράφησε για την Columbia, στις 3 Νοεμβρίου του 1926, το εβραϊκό τραγούδι με τίτλο “Mein Velvele”. Το τραγούδι αυτό το ακούσαμε στην συλλογή του συλλέκτη Martin Schwartz και χρησιμοποιεί την ίδια αρχική μελωδία των στίχων. Επιπλέον, έχουμε αναφορά πως το τραγούδι με τίτλο “Malkele” που ηχογράφησε ο Morris Goldstein, επίσης στην γλώσσα των ανατολικών Ασκενάζι (Yiddish), περίπου το 1923 στη Νέα Υόρκη, χρησιμοποιεί και αυτό την εν λόγω μουσική φράση. Δεν κατέστη δυνατό να το επαληθεύσουμε.

Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον blog του Itzik Gottesman για το “An-sky Jewish Folklore Research Project”, συναντάμε το τραγούδι με τίτλο “Geltenyu”. Το 1972 στην Φιλαδέλφεια, ο γαμπρός της Clara Crasner, Robert Freedman, την ηχογραφεί και μεταξύ των τραγουδιών που εκτελεί είναι και το παραπάνω, το οποίο επίσης χρησιμοποιεί την μουσική φράση που μας ενδιαφέρει.

Τον σκοπό, όμως, τον συναντάμε και στα Βαλκάνια, συγκεκριμένα στην περιοχή της Βουλγαρίας, ηχογραφημένο με τον τίτλο “Да ви кажа братя големия си дерт”. Το κομμάτι εκτελείται από τον Constantin Bambov. Δεν κατέστη δυνατό να τεκμηριώσουμε πλήρως την ηχογράφηση. Με βάση την χρονολόγηση του Vernon (1995) η εταιρεία Pathé πραγματοποίησε ηχογραφήσεις στα Βαλκάνια μεταξύ 1903–1905.

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους Ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Άγνωστος
Τραγουδιστές:
Βιδάλης Γιώργος
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Λαϊκή ορχήστρα
Χρονολογία ηχογράφησης:
1927
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Odeon
Αριθμός καταλόγου:
GA 1433 / A 190260 a
Αριθμός μήτρας:
Gο-1431-2
Διάρκεια:
3:06
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Odeon_GA1433_A190260_OMangas_2
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ο μάγκας", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11094

Σύμφωνα με τον αριθμό μήτρας GO 1431-2, που αναγράφεται στην ετικέτα και ανάγλυφα στο υλικό κατασκευής του δίσκου, πρόκειται για τη δεύτερη λήψη-ηχογράφηση του τραγουδιού. Ωστόσο, κυκλοφόρησε στην αγορά τουλάχιστον ένα αντίτυπο δίσκου με την πρώτη λήψη, το οποίο έχει επίσης αναρτηθεί (βλ. εδώ). Η διαφορά ανάμεσα στις δύο λήψεις γίνεται φανερή στο 0:55'' όπου ο Γιώργος Βιδάλης ξεκινάει το επιφώνημα με τις λέξεις «άιντε και» οι οποίες απουσιάζουν από την πρώτη λήψη.

Με βάση τα ευρήματα στην ιστορική δισκογραφία, πρόκειται για μουσικό σκοπό που έχαιρε μεγάλης δημοφιλίας και που πέρασε στην ιστορία ως παραδοσιακή μελωδία των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Απαντά με τίτλους όπως “Χασάπικο πολίτικο”, “Ο βλάμης”, “Μάγκας”, “Ο μάγκας”, “Χασαπάκι δεν σε θέλω πια”.

Ξεκινώντας με την ελληνική δισκογραφία, ο Τούντας φαίνεται να έχει χρησιμοποιήσει την πρώτη μελωδία των στίχων από το “Χασαπάκι / μάγκας / βλάμης” στο τραγούδι “Το καλοκαίρι τώρα”, και εκεί ως πρώτη μελωδία των στίχων.

Το ίδιο ακριβώς κομμάτι της μελωδίας φαίνεται πως έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλα, μη ελληνόφωνα ρεπερτόρια. Ο Aaron Lebedeff ηχογράφησε για την Columbia, στις 3 Νοεμβρίου του 1926, το εβραϊκό τραγούδι με τίτλο “Mein Velvele”. Το τραγούδι αυτό το ακούσαμε στην συλλογή του συλλέκτη Martin Schwartz και χρησιμοποιεί την ίδια αρχική μελωδία των στίχων. Επιπλέον, έχουμε αναφορά πως το τραγούδι με τίτλο “Malkele” που ηχογράφησε ο Morris Goldstein, επίσης στην γλώσσα των ανατολικών Ασκενάζι (Yiddish), περίπου το 1923 στη Νέα Υόρκη, χρησιμοποιεί και αυτό την εν λόγω μουσική φράση. Δεν κατέστη δυνατό να το επαληθεύσουμε.

Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον blog του Itzik Gottesman για το “An-sky Jewish Folklore Research Project”, συναντάμε το τραγούδι με τίτλο “Geltenyu”. Το 1972 στην Φιλαδέλφεια, ο γαμπρός της Clara Crasner, Robert Freedman, την ηχογραφεί και μεταξύ των τραγουδιών που εκτελεί είναι και το παραπάνω, το οποίο επίσης χρησιμοποιεί την μουσική φράση που μας ενδιαφέρει.

Τον σκοπό, όμως, τον συναντάμε και στα Βαλκάνια, συγκεκριμένα στην περιοχή της Βουλγαρίας, ηχογραφημένο με τον τίτλο “Да ви кажа братя големия си дерт”. Το κομμάτι εκτελείται από τον Constantin Bambov. Δεν κατέστη δυνατό να τεκμηριώσουμε πλήρως την ηχογράφηση. Με βάση την χρονολόγηση του Vernon (1995) η εταιρεία Pathé πραγματοποίησε ηχογραφήσεις στα Βαλκάνια μεταξύ 1903–1905.

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους Ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Άγνωστος
Τραγουδιστές:
Βιδάλης Γιώργος
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Λαϊκή ορχήστρα
Χρονολογία ηχογράφησης:
1927
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Odeon
Αριθμός καταλόγου:
GA 1433 / A 190260 a
Αριθμός μήτρας:
Gο-1431-2
Διάρκεια:
3:06
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Odeon_GA1433_A190260_OMangas_2
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ο μάγκας", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11094

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης