Μπαρμπα-Γιάννης κανατάς

Μεταξύ του διάσημου Canzone Napoletana, του ναπολιτάνικου τραγουδιού, και του ελληνικού αστικού λαϊκού του 19ου και του 20ού αιώνα αναπτύχθηκε μια ιδιαίτερη σχέση, η οποία αποτυπώνεται στη δισκογραφία. Αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις, στις οποίες οι Έλληνες μουσικοί οικειοποιήθηκαν παλαιότερα ναπολιτάνικα τραγούδια, έχουν ήδη εντοπιστεί και τεκμηριωθεί: “Ναπολιτάνικες επιρροές”. Πέραν, όμως, από τη Νάπολη, σχέσεις αναπτύχθηκαν γενικότερα με το ιταλόφωνο τραγούδι. Η οικειοποίηση είναι διττή, όπως στην περίπτωση του Canzone Napoletana αλλά και των γαλλικών chansons: αφορά αφενός τον στίχο ο οποίος πλέον είναι ελληνικός (απ’ ό,τι δείχνουν τα μέχρι τώρα στοιχεία, δεν έχει καμία σχέση με τον πρωτότυπο), αλλά, αφετέρου, αφορά και τις πρακτικές εκτέλεσης: διαφορετικό οργανολόγιο, διαφορετικό τραγουδιστικό ύφος, συχνά διαφοροποιήσεις στις μελωδικές και ρυθμικές φόρμες, αλλά και στις αρμονίες. Οι Έλληνες μουσικοί προσαρμόζουν αυτό που ακούν στη δική τους συνθήκη, με βάση τις δικές τους δυνατότητες. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του Canzone Napoletana και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών. Μία τέτοια περίπτωση αποτελεί το “Μπάρμπα Γιάννης κανατάς”, το οποίο αποτελεί ελληνική διασκευή του ιταλικού “Marianina” (Mariannina).

Μέχρι στιγμής, η παλαιότερη αναφορά στο ιταλικό τραγούδι προέρχεται από την Gazzeta Ufficiale του 1895, αριθμός 253, σελ. 5685. Εκεί, το τραγούδι φαίνεται πως έχει κυκλοφορήσει από το 1874. Σε παρτιτούρα το συναντάμε περίπου από το 1875. Το προβληματικό ζήτημα στις παρτιτούρες αφορά στο όνομα του συνθέτη. Ορισμένες εκδόσεις ονοματίζουν τον Nicolas Ferri (εδώ κι εδώ), ενώ άλλες τον Teodoro Cottrau (εδώ κι εδώ).

Μέχρι τώρα, έχουν εντοπιστεί τέσσερεις ιταλικές ηχογραφήσεις, και οι τέσσερεις στην Αμερική: Berliner 1103, Philadelphia, 17 Νοεμβρίου 1896· Berliner 0571, Philadelphia, 7 Οκτωβρίου 1899· Victor B 25123 – 66013, New Jersey, 1 Απριλίου του 1921· Columbia 88890 – E7895, Νέα Υόρκη, περίπου τον Νοέμβριο του 1922.

Στην ελληνική δισκογραφία, το τραγούδι φαίνεται πως κυκλοφόρησε τρεις φορές. Μία με τραγουδιστές τους Πέτρο Κυριακό και Γιώργο Καμβύση, για την Pathé, το 1931· μία με τραγουδιστές τους Μιχάλη Θωμάκο, Αλίκη Βίτσου-Επιτροπάκη και χορωδία, για την Columbia, το 1933· και μία με τραγουδίστρια την Ελβίρα Ντε Ιντάλγκο, για την His Master’s Voice, στις 23 Νοεμβρίου του 1933 (παρούσα ηχογράφηση).

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Στιχουργός:
[Ferri Nicolas ;] Ελληνικοί στίχοι: Άγνωστος
Τραγουδιστές:
Ντε Ιντάλγκο Ελβίρα
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα
Χρονολογία ηχογράφησης:
23/11/1933
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
His Master's Voice
Αριθμός καταλόγου:
AO-2050
Αριθμός μήτρας:
OT-1328
Διάρκεια:
3:06
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
HMV_AO2050_BarbaGiannisKanatas
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μπαρμπα-Γιάννης κανατάς", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=10250

Μεταξύ του διάσημου Canzone Napoletana, του ναπολιτάνικου τραγουδιού, και του ελληνικού αστικού λαϊκού του 19ου και του 20ού αιώνα αναπτύχθηκε μια ιδιαίτερη σχέση, η οποία αποτυπώνεται στη δισκογραφία. Αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις, στις οποίες οι Έλληνες μουσικοί οικειοποιήθηκαν παλαιότερα ναπολιτάνικα τραγούδια, έχουν ήδη εντοπιστεί και τεκμηριωθεί: “Ναπολιτάνικες επιρροές”. Πέραν, όμως, από τη Νάπολη, σχέσεις αναπτύχθηκαν γενικότερα με το ιταλόφωνο τραγούδι. Η οικειοποίηση είναι διττή, όπως στην περίπτωση του Canzone Napoletana αλλά και των γαλλικών chansons: αφορά αφενός τον στίχο ο οποίος πλέον είναι ελληνικός (απ’ ό,τι δείχνουν τα μέχρι τώρα στοιχεία, δεν έχει καμία σχέση με τον πρωτότυπο), αλλά, αφετέρου, αφορά και τις πρακτικές εκτέλεσης: διαφορετικό οργανολόγιο, διαφορετικό τραγουδιστικό ύφος, συχνά διαφοροποιήσεις στις μελωδικές και ρυθμικές φόρμες, αλλά και στις αρμονίες. Οι Έλληνες μουσικοί προσαρμόζουν αυτό που ακούν στη δική τους συνθήκη, με βάση τις δικές τους δυνατότητες. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του Canzone Napoletana και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών. Μία τέτοια περίπτωση αποτελεί το “Μπάρμπα Γιάννης κανατάς”, το οποίο αποτελεί ελληνική διασκευή του ιταλικού “Marianina” (Mariannina).

Μέχρι στιγμής, η παλαιότερη αναφορά στο ιταλικό τραγούδι προέρχεται από την Gazzeta Ufficiale του 1895, αριθμός 253, σελ. 5685. Εκεί, το τραγούδι φαίνεται πως έχει κυκλοφορήσει από το 1874. Σε παρτιτούρα το συναντάμε περίπου από το 1875. Το προβληματικό ζήτημα στις παρτιτούρες αφορά στο όνομα του συνθέτη. Ορισμένες εκδόσεις ονοματίζουν τον Nicolas Ferri (εδώ κι εδώ), ενώ άλλες τον Teodoro Cottrau (εδώ κι εδώ).

Μέχρι τώρα, έχουν εντοπιστεί τέσσερεις ιταλικές ηχογραφήσεις, και οι τέσσερεις στην Αμερική: Berliner 1103, Philadelphia, 17 Νοεμβρίου 1896· Berliner 0571, Philadelphia, 7 Οκτωβρίου 1899· Victor B 25123 – 66013, New Jersey, 1 Απριλίου του 1921· Columbia 88890 – E7895, Νέα Υόρκη, περίπου τον Νοέμβριο του 1922.

Στην ελληνική δισκογραφία, το τραγούδι φαίνεται πως κυκλοφόρησε τρεις φορές. Μία με τραγουδιστές τους Πέτρο Κυριακό και Γιώργο Καμβύση, για την Pathé, το 1931· μία με τραγουδιστές τους Μιχάλη Θωμάκο, Αλίκη Βίτσου-Επιτροπάκη και χορωδία, για την Columbia, το 1933· και μία με τραγουδίστρια την Ελβίρα Ντε Ιντάλγκο, για την His Master’s Voice, στις 23 Νοεμβρίου του 1933 (παρούσα ηχογράφηση).

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Στιχουργός:
[Ferri Nicolas ;] Ελληνικοί στίχοι: Άγνωστος
Τραγουδιστές:
Ντε Ιντάλγκο Ελβίρα
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα
Χρονολογία ηχογράφησης:
23/11/1933
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
His Master's Voice
Αριθμός καταλόγου:
AO-2050
Αριθμός μήτρας:
OT-1328
Διάρκεια:
3:06
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
HMV_AO2050_BarbaGiannisKanatas
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μπαρμπα-Γιάννης κανατάς", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=10250

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης