Πες μου το «ναι» μια φορά (Los Piconeros)

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω δίφυλλη εμπορική παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Πες μου το "ναι" μια φορά» (Los Piconeros) σε μουσική του Juan Mostazo και ισπανικούς στίχους του Ramón Perelló. Τους ελληνικούς στίχους έγραψε ο Μιχάλης Γαϊτάνος. Προέρχεται από την κινηματογραφική ταινία “Andalusische Nächte”.

Στο μονόχρωμο εξώφυλλο απεικονίζεται η πρωταγωνίστρια της ταινίας Imperio Argentina και δύο ενσταντανέ από χορευτικά δρώμενα εξωτικού χαρακτήρα. Επίσης, αναγράφονται ο τίτλος της ταινίας, οι δημιουργοί και ο εκδοτικός οίκος. Επιπρόσθετα υπάρχει και ο ειδολογικός χαρακτηρισμός «Ισπανικό τραγούδι». Σε όλες τις σελίδες τις παρτιτούρας υπάρχει σφραγίδα μπλε χρώματος στην οποία αναγράφεται «Μέρτικας Μήτσος», το ονοματεπώνυμο δηλαδή του Σμυρνιού πιανίστα Δημήτρη Μέρτικα, από το αρχείο του οποίου προέρχεται η παρτιτούρα. Στο μονόχρωμο οπισθόφυλλο, το οποίο περιέχει μουσικό κείμενο, αναγράφεται «Ριχ. Φρέτσα» και «Λιθ. "Μ. Εργίνος"».

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος φαντασιώθηκε, εκτός των άλλων, τον ισπανικό κόσμο και τους Τσιγγάνους. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Το μουσικό κείμενο αποτελείται από σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για  πιάνο και ένα για φωνή) και συνοδεύεται από τους στίχους σε τρεις γλώσσες (ισπανικά, γερμανικά και ελληνικά).

Για περισσότερα σχετικά με το τραγούδι «Πες μου το "ναι" μια φορά» (Los Piconeros) βλέπε εδώ.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου, Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Γερμανικοί στίχοι: Witt Herbert
Ισπανικοί στίχοι: Perelló Ramón
Ελληνικοί στίχοι: Γαϊτάνος Μιχάλης
Χρονολογία έκδοσης:
1939
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ισπανικά - Ελληνικά - Γερμανικά
Πρώτες λέξεις:
Ya se ocultó la luna
Για σένα βγαίνουν τ' άστρα
Senkt sich die blaue Stunde
Εκδότης:
Εκδόσεις Μουσικού Οίκου Γαϊτάνου, Στ. Αρσακείου 10, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 1699 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32 Χ 24 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Δημήτρη Μέρτικα
Αναγνωριστικό:
202312031635
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Πες μου το «ναι» μια φορά
(Los Piconeros)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11357
Στίχοι:
(Ελληνικοί στίχοι)
Για σένα βγαίνουν τα άστρα και το φεγγάρι
γιατί είσαι της Σεβίλλης μαργαριτάρι

Δυο τέτοια μάτια μαύρα δεν τα ξανάβρα
κι όλο κλαίω και λιώνω για 'σένα μόνο

Χωρίς αγάπη αχ πως θα ζήσω
φίλησέ με σαν πρώτα και ας ξεψυχήσω
φίλησέ με σαν πρώτα και ας ξεψυχήσω

Πες μου το ναι μια φορά δώσ’ μου ξανά τη χαρά
τώρα που όλη η ψυχή κι η καρδιά μου σε λαχταρά

Έλα κοντά μου να σου το πω
η αγάπη γυρνάει σαν τη σφαίρα
και ίσως μια μέρα δε σ’ αγαπώ

(Ισπανικοί στίχοι)
Ya se ocultó la luna luna lunera
ya ha abierto su Ventana la piconera
la piconera, mare y el piconero
va a la sierra cantando con el lucero

Ya viene el día, ya viene, mare
ya viene el día, ya viene, mare
Alumbrando sus claras los olivares
alumbrando sus claras los olivares

Ay, que me diga que sí
ay, que me diga que no
como no lo ha querio ninguna
lo quiero yo

Mi piconero como el picón
por tu culpa culpita yo tengo
negro, negrito mi corazón
por tu culpa, culpita, yo tengo
negro, negrito mi corazón

(Γερμανικοί στίχοι)
Senkt sich die blaue stunde sanft auf Sevilla
hüllt sich die schwarze schöne in die mantilla

Die sterne kommen dunkel traümt still der garten
sie sieht dort schon Solange sehnend ihn warten

Die schöne seufzet: wir armen frauen
wenn selbst toreros sich nichts mehr trauen

Wirder heute beim tanze wieder nichts wagen
werd’ ich ihn glühend an seh’n doch kühl ihm sagen

Wenn du mich heute nicht küßt
Tut es dir morgen schon leid

Denn mein herz hat hab morgen für dich gar keine zeit
Und darum rat’ ich dir komm lieber

Jetzt wirst du’s morgen um liebe erst fragen
wird es dir sagen bin schon besetzt
wirst du’s morgen um liebe erst fragen
wird es dir sagen bin schon besetzt

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω δίφυλλη εμπορική παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Πες μου το "ναι" μια φορά» (Los Piconeros) σε μουσική του Juan Mostazo και ισπανικούς στίχους του Ramón Perelló. Τους ελληνικούς στίχους έγραψε ο Μιχάλης Γαϊτάνος. Προέρχεται από την κινηματογραφική ταινία “Andalusische Nächte”.

Στο μονόχρωμο εξώφυλλο απεικονίζεται η πρωταγωνίστρια της ταινίας Imperio Argentina και δύο ενσταντανέ από χορευτικά δρώμενα εξωτικού χαρακτήρα. Επίσης, αναγράφονται ο τίτλος της ταινίας, οι δημιουργοί και ο εκδοτικός οίκος. Επιπρόσθετα υπάρχει και ο ειδολογικός χαρακτηρισμός «Ισπανικό τραγούδι». Σε όλες τις σελίδες τις παρτιτούρας υπάρχει σφραγίδα μπλε χρώματος στην οποία αναγράφεται «Μέρτικας Μήτσος», το ονοματεπώνυμο δηλαδή του Σμυρνιού πιανίστα Δημήτρη Μέρτικα, από το αρχείο του οποίου προέρχεται η παρτιτούρα. Στο μονόχρωμο οπισθόφυλλο, το οποίο περιέχει μουσικό κείμενο, αναγράφεται «Ριχ. Φρέτσα» και «Λιθ. "Μ. Εργίνος"».

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος φαντασιώθηκε, εκτός των άλλων, τον ισπανικό κόσμο και τους Τσιγγάνους. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Το μουσικό κείμενο αποτελείται από σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για  πιάνο και ένα για φωνή) και συνοδεύεται από τους στίχους σε τρεις γλώσσες (ισπανικά, γερμανικά και ελληνικά).

Για περισσότερα σχετικά με το τραγούδι «Πες μου το "ναι" μια φορά» (Los Piconeros) βλέπε εδώ.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου, Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Γερμανικοί στίχοι: Witt Herbert
Ισπανικοί στίχοι: Perelló Ramón
Ελληνικοί στίχοι: Γαϊτάνος Μιχάλης
Χρονολογία έκδοσης:
1939
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ισπανικά - Ελληνικά - Γερμανικά
Πρώτες λέξεις:
Ya se ocultó la luna
Για σένα βγαίνουν τ' άστρα
Senkt sich die blaue Stunde
Εκδότης:
Εκδόσεις Μουσικού Οίκου Γαϊτάνου, Στ. Αρσακείου 10, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 1699 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32 Χ 24 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Δημήτρη Μέρτικα
Αναγνωριστικό:
202312031635
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Πες μου το «ναι» μια φορά
(Los Piconeros)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11357
Στίχοι:
(Ελληνικοί στίχοι)
Για σένα βγαίνουν τα άστρα και το φεγγάρι
γιατί είσαι της Σεβίλλης μαργαριτάρι

Δυο τέτοια μάτια μαύρα δεν τα ξανάβρα
κι όλο κλαίω και λιώνω για 'σένα μόνο

Χωρίς αγάπη αχ πως θα ζήσω
φίλησέ με σαν πρώτα και ας ξεψυχήσω
φίλησέ με σαν πρώτα και ας ξεψυχήσω

Πες μου το ναι μια φορά δώσ’ μου ξανά τη χαρά
τώρα που όλη η ψυχή κι η καρδιά μου σε λαχταρά

Έλα κοντά μου να σου το πω
η αγάπη γυρνάει σαν τη σφαίρα
και ίσως μια μέρα δε σ’ αγαπώ

(Ισπανικοί στίχοι)
Ya se ocultó la luna luna lunera
ya ha abierto su Ventana la piconera
la piconera, mare y el piconero
va a la sierra cantando con el lucero

Ya viene el día, ya viene, mare
ya viene el día, ya viene, mare
Alumbrando sus claras los olivares
alumbrando sus claras los olivares

Ay, que me diga que sí
ay, que me diga que no
como no lo ha querio ninguna
lo quiero yo

Mi piconero como el picón
por tu culpa culpita yo tengo
negro, negrito mi corazón
por tu culpa, culpita, yo tengo
negro, negrito mi corazón

(Γερμανικοί στίχοι)
Senkt sich die blaue stunde sanft auf Sevilla
hüllt sich die schwarze schöne in die mantilla

Die sterne kommen dunkel traümt still der garten
sie sieht dort schon Solange sehnend ihn warten

Die schöne seufzet: wir armen frauen
wenn selbst toreros sich nichts mehr trauen

Wirder heute beim tanze wieder nichts wagen
werd’ ich ihn glühend an seh’n doch kühl ihm sagen

Wenn du mich heute nicht küßt
Tut es dir morgen schon leid

Denn mein herz hat hab morgen für dich gar keine zeit
Und darum rat’ ich dir komm lieber

Jetzt wirst du’s morgen um liebe erst fragen
wird es dir sagen bin schon besetzt
wirst du’s morgen um liebe erst fragen
wird es dir sagen bin schon besetzt

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης