Χασάπικο σερβικό

Πρόκειται για έναν από τους πιο δημοφιλείς σκοπούς στο ελληνόφωνο ρεπερτόριο, ο οποίος είναι ενεργός ακόμη και σήμερα, στις ζωντανές επιτελέσεις του αστικού λαϊκού τραγουδιού. Ο σκοπός ηχογραφήθηκε αρχικά για την Zonophone, μεταξύ Αυγούστου και Σεπτεμβρίου του 1906, ως “Χασάπικο σερβικό”, από την Εταιρεία Μίτσος (αρμόνικα, μαντολίνο, κιθάρα), το οποίο σχήμα μένει να ερευνηθεί και να ταυτοποιηθεί. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων που προέκυψε από την έρευνα του Allan Kelly, η ηχογράφηση κυκλοφόρησε και με την ετικέτα της Gramophone (18287 & 18366).

Εν συνεχεία, το 1918, ο ορχηστρικός σκοπός μετατράπηκε σε τραγούδι και ηχογραφήθηκε για την Orfeon από την Ελληνική εστουδιαντίνα με τον τίτλο “Μακεδών” (Orfeon S 2835 – 12633). Οι στίχοι αναφέρονται στο στρατιωτικό και πολιτικό κίνημα, υπό την καθοδήγηση του Ελευθέριου Βενιζέλου, το οποίο εκδηλώθηκε το 1916 και σχημάτισε την ονομαζόμενη «προσωρινή κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης».

Πρόκειται για το, γνωστό ακόμη και σήμερα, ως “Της αμύνης τα παιδιά”, λόγω της συμπερίληψής του στην δημοφιλή ταινία του Κώστα Φέρρη με τίτλο «Ρεμπέτικο», με μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου (1983). Στον ομότιτλο δίσκο, το τραγούδι αναφέρεται ως «παραδοσιακό», σε διασκευή του συνθέτη.

Ο σκοπός, όμως, είναι γνωστός και στο klezmer/Yiddish ρεπερτόριο, των Ασκενάζι Εβραίων. Φαίνεται πως ηχογραφείται τουλάχιστον από το 1912 και συχνά ενώνεται με άλλους σκοπούς του klezmer/Yiddish. Ο μουσικολόγος Joel Rubin έχει ασχοληθεί αναλυτικά με την ιστορία του εν λόγω σκοπού, τις ποικίλες επιτελέσεις του και την μουσική του ανάλυση (2001, 2006, 2020). Ορισμένα παραδείγματα από την εβραϊκή δισκογραφία είναι τα ακόλουθα:

- "Der Arbaytsman", Rumynskii Orkestra Bel’fa, Sirena Grand 12422, Βαρσοβία, Ιούλιος 1912
- “Der Nicolaiver Bulgar”, Harry Kandel, Victor B 22105 – 72281, New Jersey, 25 Ιουνίου 1918
- “Nikolayever Bulgar”, Mishka Ziganoff, Columbia 85580-1, 85581-1 – E 4865, Οκτώβριος 1919
- “Moliver Bolgar”, Israel Hochman, Clausophon 796 – E 403, Νέα Υόρκη, Νοέμβριος 1922
- "Heiser Bulgar" (הייסער באלגאר), Naftule Brandwein, Victor B 27889-2 – Vi 73895 και Gramophone (France) K 3306, Νέα Υόρκη, 10 Μαΐου 1923, Αύγουστος 1923 (κυκλοφορία)
- “Chasene Niginim”, Joseph Cherniavsky, Victor BVE 33873-2 – 78423, Νέα Υόρκη, 16 Νοεμβρίου 1925

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους Ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Οργανικό
Τραγουδιστές:
Οργανικό
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Εταιρεία Μίτσος (Αρμόνικα, μαντολίνο, κιθάρα)
Χρονολογία ηχογράφησης:
08-09/1906
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Εκδότης:
Zonophone
Αριθμός καταλόγου:
X 108020
Αριθμός μήτρας:
1562r
Διάρκεια:
2:56
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Zono_X108020_ChasapikoServiko
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Χασάπικο σερβικό", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11088

Πρόκειται για έναν από τους πιο δημοφιλείς σκοπούς στο ελληνόφωνο ρεπερτόριο, ο οποίος είναι ενεργός ακόμη και σήμερα, στις ζωντανές επιτελέσεις του αστικού λαϊκού τραγουδιού. Ο σκοπός ηχογραφήθηκε αρχικά για την Zonophone, μεταξύ Αυγούστου και Σεπτεμβρίου του 1906, ως “Χασάπικο σερβικό”, από την Εταιρεία Μίτσος (αρμόνικα, μαντολίνο, κιθάρα), το οποίο σχήμα μένει να ερευνηθεί και να ταυτοποιηθεί. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων που προέκυψε από την έρευνα του Allan Kelly, η ηχογράφηση κυκλοφόρησε και με την ετικέτα της Gramophone (18287 & 18366).

Εν συνεχεία, το 1918, ο ορχηστρικός σκοπός μετατράπηκε σε τραγούδι και ηχογραφήθηκε για την Orfeon από την Ελληνική εστουδιαντίνα με τον τίτλο “Μακεδών” (Orfeon S 2835 – 12633). Οι στίχοι αναφέρονται στο στρατιωτικό και πολιτικό κίνημα, υπό την καθοδήγηση του Ελευθέριου Βενιζέλου, το οποίο εκδηλώθηκε το 1916 και σχημάτισε την ονομαζόμενη «προσωρινή κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης».

Πρόκειται για το, γνωστό ακόμη και σήμερα, ως “Της αμύνης τα παιδιά”, λόγω της συμπερίληψής του στην δημοφιλή ταινία του Κώστα Φέρρη με τίτλο «Ρεμπέτικο», με μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου (1983). Στον ομότιτλο δίσκο, το τραγούδι αναφέρεται ως «παραδοσιακό», σε διασκευή του συνθέτη.

Ο σκοπός, όμως, είναι γνωστός και στο klezmer/Yiddish ρεπερτόριο, των Ασκενάζι Εβραίων. Φαίνεται πως ηχογραφείται τουλάχιστον από το 1912 και συχνά ενώνεται με άλλους σκοπούς του klezmer/Yiddish. Ο μουσικολόγος Joel Rubin έχει ασχοληθεί αναλυτικά με την ιστορία του εν λόγω σκοπού, τις ποικίλες επιτελέσεις του και την μουσική του ανάλυση (2001, 2006, 2020). Ορισμένα παραδείγματα από την εβραϊκή δισκογραφία είναι τα ακόλουθα:

- "Der Arbaytsman", Rumynskii Orkestra Bel’fa, Sirena Grand 12422, Βαρσοβία, Ιούλιος 1912
- “Der Nicolaiver Bulgar”, Harry Kandel, Victor B 22105 – 72281, New Jersey, 25 Ιουνίου 1918
- “Nikolayever Bulgar”, Mishka Ziganoff, Columbia 85580-1, 85581-1 – E 4865, Οκτώβριος 1919
- “Moliver Bolgar”, Israel Hochman, Clausophon 796 – E 403, Νέα Υόρκη, Νοέμβριος 1922
- "Heiser Bulgar" (הייסער באלגאר), Naftule Brandwein, Victor B 27889-2 – Vi 73895 και Gramophone (France) K 3306, Νέα Υόρκη, 10 Μαΐου 1923, Αύγουστος 1923 (κυκλοφορία)
- “Chasene Niginim”, Joseph Cherniavsky, Victor BVE 33873-2 – 78423, Νέα Υόρκη, 16 Νοεμβρίου 1925

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους Ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Οργανικό
Τραγουδιστές:
Οργανικό
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Εταιρεία Μίτσος (Αρμόνικα, μαντολίνο, κιθάρα)
Χρονολογία ηχογράφησης:
08-09/1906
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Εκδότης:
Zonophone
Αριθμός καταλόγου:
X 108020
Αριθμός μήτρας:
1562r
Διάρκεια:
2:56
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Zono_X108020_ChasapikoServiko
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Χασάπικο σερβικό", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11088

Δείτε επίσης