Kassapiko [Κασάπικο]

Ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Homokord το 1929 (C 93 T – T. 4-28118), πιθανώς στην Κωνσταντινούπολη. Ένα χασάπικο, του οποίου ο σκοπός απαντά και σε διαφορετικά αισθητικά πλαίσια. Πρόκειται για ορχηστρική εκδοχή, με αρμόνικα, μαντολίνο και κιθάρα, στην οποία ακούγεται ο σκοπός από την “Γκαρσόνα”, του Παναγιώτη Τούντα, εξαιρουμένης της εισαγωγής.

Επιπλέον, ο σκοπός απαντά και στο εβραϊκό (klezmer/Yiddish) ρεπερτόριο. Συγκεκριμένα, το 1954 η Folkways Records κυκλοφορεί έναν δίσκο 33 στροφών (FP 809) με ηχογραφήσεις του Nathan Nazaroff, γνωστού περισσότερο ως Prince Nazaroff, ο οποίος γεννήθηκε στην Ευρώπη (μάλλον στην σημερινή Ουκρανία) και το 1914 μετανάστευσε στην Αμερική. Στον δίσκο αυτόν υπάρχει κομμάτι με τίτλο "Freilchs (Medley of Freilachs)". Το freilach είναι μουσική φόρμα-είδος στο klezmer/Yiddish ρεπερτόριο, δηλαδή αυτό των Ασκενάζι Εβραίων στην Ανατολική Ευρώπη, και σημαίνει «χαρούμενος». Στο συγκεκριμένο ποτ-πουρί ακούγονται φράσεις, οι οποίες παραπέμπουν σε φράσεις από την “Γκαρσόνα” του Τούντα.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Sholom Secunda και της σχέσης του με τον μουσικό σκοπό. Το 1932 παρουσιάζεται στην Αμερική η εβραϊκή οπερέτα του Abraham Bloom “I would if I could”, σε μουσική του Secunda και στίχους του Jacob Jacobs. Στην εν λόγω οπερέτα συναντάμε για πρώτη φορά το τραγούδι “Bei mir bist du schön” (Bay mir bistu sheyn: To me you are beautiful), το οποίο βασίζεται σε βασικές μελωδικές γραμμές του εν λόγω σκοπού. Η οπερέτα και το τραγούδι δεν γνωρίζουν επιτυχία μέχρι το 1938, όταν οι στίχοι μεταφράζονται στα αγγλικά και ηχογραφούνται για λογαριασμό της Decca με τις Andrews Sisters. Η εκτέλεση αυτή γνωρίζει ανεπανάληπτη επιτυχία και έκτοτε το τραγούδι ηχογραφείται σε διάφορες μορφές και γλώσσες (γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά). Το 2001 το Milken Archive of American Jewish Music ηχογράφησε το τραγούδι, χρησιμοποιώντας την πρωτότυπη παρτιτούρα της οπερέτας. Αναλυτικότερα για το ιστορικό του τραγουδιού του Secunda βλ. εδώ.

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στη Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους Εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Οργανικό
Τραγουδιστές:
Οργανικό
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Αρμόνικα (Στέφος)
Χρονολογία ηχογράφησης:
9/2/1929
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη (;)
Χορός / Ρυθμός:
Χασάπικος
Εκδότης:
Homocord
Αριθμός καταλόγου:
T. 4-28118
Αριθμός μήτρας:
C 93 T
Διάρκεια:
3:15
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Homo_T4_28118_Kasapiko
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Kassapiko [Κασάπικο]", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=4469

Ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Homokord το 1929 (C 93 T – T. 4-28118), πιθανώς στην Κωνσταντινούπολη. Ένα χασάπικο, του οποίου ο σκοπός απαντά και σε διαφορετικά αισθητικά πλαίσια. Πρόκειται για ορχηστρική εκδοχή, με αρμόνικα, μαντολίνο και κιθάρα, στην οποία ακούγεται ο σκοπός από την “Γκαρσόνα”, του Παναγιώτη Τούντα, εξαιρουμένης της εισαγωγής.

Επιπλέον, ο σκοπός απαντά και στο εβραϊκό (klezmer/Yiddish) ρεπερτόριο. Συγκεκριμένα, το 1954 η Folkways Records κυκλοφορεί έναν δίσκο 33 στροφών (FP 809) με ηχογραφήσεις του Nathan Nazaroff, γνωστού περισσότερο ως Prince Nazaroff, ο οποίος γεννήθηκε στην Ευρώπη (μάλλον στην σημερινή Ουκρανία) και το 1914 μετανάστευσε στην Αμερική. Στον δίσκο αυτόν υπάρχει κομμάτι με τίτλο "Freilchs (Medley of Freilachs)". Το freilach είναι μουσική φόρμα-είδος στο klezmer/Yiddish ρεπερτόριο, δηλαδή αυτό των Ασκενάζι Εβραίων στην Ανατολική Ευρώπη, και σημαίνει «χαρούμενος». Στο συγκεκριμένο ποτ-πουρί ακούγονται φράσεις, οι οποίες παραπέμπουν σε φράσεις από την “Γκαρσόνα” του Τούντα.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Sholom Secunda και της σχέσης του με τον μουσικό σκοπό. Το 1932 παρουσιάζεται στην Αμερική η εβραϊκή οπερέτα του Abraham Bloom “I would if I could”, σε μουσική του Secunda και στίχους του Jacob Jacobs. Στην εν λόγω οπερέτα συναντάμε για πρώτη φορά το τραγούδι “Bei mir bist du schön” (Bay mir bistu sheyn: To me you are beautiful), το οποίο βασίζεται σε βασικές μελωδικές γραμμές του εν λόγω σκοπού. Η οπερέτα και το τραγούδι δεν γνωρίζουν επιτυχία μέχρι το 1938, όταν οι στίχοι μεταφράζονται στα αγγλικά και ηχογραφούνται για λογαριασμό της Decca με τις Andrews Sisters. Η εκτέλεση αυτή γνωρίζει ανεπανάληπτη επιτυχία και έκτοτε το τραγούδι ηχογραφείται σε διάφορες μορφές και γλώσσες (γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά). Το 2001 το Milken Archive of American Jewish Music ηχογράφησε το τραγούδι, χρησιμοποιώντας την πρωτότυπη παρτιτούρα της οπερέτας. Αναλυτικότερα για το ιστορικό του τραγουδιού του Secunda βλ. εδώ.

Ο συγκρητισμός που παρατηρείται στις μουσικές πραγματώσεις των περιοχών όπου έζησαν και ηχογράφησαν Έλληνες, κυρίως στο κομμάτι των λαϊκών παραδόσεων, είναι μνημειώδης. Μία ακρόαση της ιστορικής δισκογραφίας, η οποία ξεκινάει στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στη Νέα Υόρκη από το 1900, είναι αρκετή. Ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτού του συγκρητισμού αφορά τους Εβραίους, οι οποίοι αποτελούν βασικούς αγωγούς στην ανεπανάληπτη σε ποικιλία πολιτισμική παρακαταθήκη του ελληνόφωνου κόσμου. Δανείζονται και δανείζουν, αλλά και κουβαλούν πιο μακρινές παραδόσεις από τα μέρη που ζούσαν προηγουμένως και τους τόπους που ταξίδεψαν. Αποτελούν βασικούς συνομιλητές στην ελληνική οικουμένη, μαζί με μουσουλμάνους Οθωμανούς και Τούρκους, ορθόδοξους Έλληνες και Αρμένιους χριστιανούς, καθολικούς Έλληνες και λεβαντίνους, και συνθέτουν ένα πλούσιο μουσικό μωσαϊκό, το οποίο αποτελείται από ετερογενή αλλά αλληλοπεριχωρητικά παλίμψηστα: μία δεξαμενή στην οποία ο καθένας προσθέτει και από την οποία ο καθένας λαμβάνει.

Στην υπό εξέταση ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί πλείστες όσες περιπτώσεις μελωδιών, οι οποίες αποτελούν και σήμερα μέρος του ρεπερτορίου τόσο των Ελλήνων όσο και των Εβραίων. Όσον αφορά στους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι κατηγορίες είναι δύο: είτε πρόκειται για Έλληνες, Εβραίους στο θρήσκευμα, οι οποίοι αλληλοδανείζονται με τους ορθόδοξους Έλληνες, είτε πρόκειται για δάνεια από μη ελληνικά σεφαραδίτικα ρεπερτόρια, τα οποία συνομιλούν με τα ελληνικά. Όσον αφορά δε τους Ασκενάζι, πρόκειται για ένα corpus δισκογραφικού υλικού, στο οποίο εντοπίστηκαν εκδοχές των ίδιων έργων τόσο στο ελληνικό ρεπερτόριο όσο και στο ασκενάζι, το οποίο συχνά απαντά ως klezmer/Yiddish.

Έρευνα και κείμενο: Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Οργανικό
Τραγουδιστές:
Οργανικό
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Αρμόνικα (Στέφος)
Χρονολογία ηχογράφησης:
9/2/1929
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη (;)
Χορός / Ρυθμός:
Χασάπικος
Εκδότης:
Homocord
Αριθμός καταλόγου:
T. 4-28118
Αριθμός μήτρας:
C 93 T
Διάρκεια:
3:15
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Homo_T4_28118_Kasapiko
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Kassapiko [Κασάπικο]", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=4469

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης