Στη Σάντα Λουτσία (In Santa Lucia)

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω τετρασέλιδη παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Στη Σάντα Λουτσία», σε μουσική και στίχους του Otto Stransky. Τους ελληνικούς στίχους έγραψε ο Πωλ Μενεστρέλ. Προέρχεται από την γερμανική κινηματογραφική ταινία του 1931 “Opernredoute” (Ο χορός της όπερας).

Το τραγούδι «Στη Σάντα Λουτσία» σκιαγραφεί με χαρακτηριστικό τρόπο τη διαλεκτική, πολυεπίπεδη σχέση μεταξύ των διαφόρων «εθνικών» ρεπερτορίων, αντικείμενο της εν εξελίξει έρευνας «Kοσμοπολιτισμός στην Ελληνική Ιστορική Δισκογραφία», και αισθητικών τάσεων και ρευμάτων όπως ο εξωτισμός, καθώς η μελωδία του εντοπίζεται και σε άλλους κόμβους ενός πολυσύνθετου και ευρύτατου πολιτισμικού δικτύου.

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως οι λαοί της Λατινικής Αμερικής. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Το μονόχρωμο εξώφυλλο κοσμούν οι πρωταγωνιστές της ταινίας από την οποία προέρχεται το τραγούδι, ο Iván Petrovich και η Liane Haid. Αναγράφονται επίσης οι δημιουργοί, οι εκδότες, ο κινηματογράφος «Απόλλων» στον οποίο προβλήθηκε το έργο και η τιμή του προϊόντος (Δρχ. 15).

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Εκτός από τους ελληνικούς, περιέχονται και οι γερμανικοί στίχοι. Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας του μουσικού κειμένου αναγράφονται τα εξής: “Copyright 1931 by Bebo Ton Verlag G.m.b.H. Berlin W. – Exclusivité pour la Gréce: Editions M. Gaetano, Athénes”, «Απαγορεύεται η ανατύπωσις και η φωνογράφησις μουσικής και στίχων άνευ αδείας του εκδότου» και ο κωδικός «Σ. 375 Γ». Στο τέλος της δεύτερης σελίδας του μουσικού κειμένου υπάρχει η υπογραφή του χαράκτη Ριχάρδου Φρέτσα (Ricc. Frezza). Στο οπισθόφυλλο διαφημίζονται άλλες εμπορικές παρτιτούρες του ιδίου εκδότη.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το τραγούδι βλέπε εδώ.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Ελληνικοί στίχοι: Μενεστρέλ Πωλ [Χιδίρογλου Γιάννης]
Χρονολογία έκδοσης:
1931
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά - Γερμανικά
Πρώτες λέξεις:
Ένα πιάνο μόνο και βιολίνο
δυο κιθάρες ένα μαντολίνο
Εκδότης:
Μουσικός Εκδοτικός Οίκος Στέφ. Γαϊτάνου, Στοά Αρσακείου 10, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Σ. 375 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32 Χ 24 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201807081404
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Στη Σάντα Λουτσία
(In Santa Lucia)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=2891
Στίχοι:

(ελληνικοί στίχοι)
Ένα πιάνο μόνο και βιολίνο
δυο κιθάρες, ένα μαντολίνο
τσέλο, μπάσο και μια οκαρίνα
σινιορίνα, σινιορίνα

Δεν είν’ ορχήστρα για μια συμφωνία
μα φτάνουν για μένα μόν’ αυτά
της τραγουδώ γλυκά τραγούδια ερωτικά
στ’ αυτάκι της σκυμμένος μυστικά

Στη Σάντα Λουτσία σου είχα ορκιστεί
θυμήσου γλυκιά μου αγάπη πιστή
στη Σάντα Λουτσία το έθιμο αυτό
αγάπη μου είναι σε όλους γνωστό

Τι λουλούδια δροσερά τι γαλάζιος ουρανός
τι κορίτσια ζωηρά για δροσιά του καθενός
στη Σάντα Λουτσία σου είχα ορκιστεί
θυμήσου γλυκιά μου αγάπη πιστή

Η ορχήστρα όταν αργοσβήνει
πάμε βόλτα κάτ’ απ’ τη σελήνη
και οι δυο μας πάνω στα παγκάκια
τι μεράκια, τι μεράκια

Τ’ αηδόνι αρχίζει μαγικό τραγούδι
τ’ αγέρι μας παίζει μουσική
μαέστρος της νυχτιάς
διευθύν’ ένα παιδί
o έρωτας με το χρυσό ραβδί

Τι λουλούδια δροσερά
τι κορίτσια ζωηρά


(γερμανικοί στίχοι)
Ein klavier und eine violine
zwei gitarren eine mandoline
cello, bass und eine ocarina
signorina, signorina

Das ist gewiß kein symphonie orchester
doch genügt es für mein Kleines lied
ich sing’ es ihnen vor mit schmelzen dem teno
ich bitte um ihr süßes Kleines ohr

In Santa Lucia clas schwort man in mai
caris sima mia dir bleibe ich treu
in Santa Lucia da ist es so brauch
caris sima mia ich schwor’ dir das auch

Und die blüten sind so Weiss
und der Himmel ist so blau
und die mädchen sind so heiss
und die manner sind so Schlau

In Santa Lucia da schwört manim mai
caris sima mia dir bleibe ich true

Und die blüten sind so weiss
und die mädchen sind so heiss

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω τετρασέλιδη παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Στη Σάντα Λουτσία», σε μουσική και στίχους του Otto Stransky. Τους ελληνικούς στίχους έγραψε ο Πωλ Μενεστρέλ. Προέρχεται από την γερμανική κινηματογραφική ταινία του 1931 “Opernredoute” (Ο χορός της όπερας).

Το τραγούδι «Στη Σάντα Λουτσία» σκιαγραφεί με χαρακτηριστικό τρόπο τη διαλεκτική, πολυεπίπεδη σχέση μεταξύ των διαφόρων «εθνικών» ρεπερτορίων, αντικείμενο της εν εξελίξει έρευνας «Kοσμοπολιτισμός στην Ελληνική Ιστορική Δισκογραφία», και αισθητικών τάσεων και ρευμάτων όπως ο εξωτισμός, καθώς η μελωδία του εντοπίζεται και σε άλλους κόμβους ενός πολυσύνθετου και ευρύτατου πολιτισμικού δικτύου.

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως οι λαοί της Λατινικής Αμερικής. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Το μονόχρωμο εξώφυλλο κοσμούν οι πρωταγωνιστές της ταινίας από την οποία προέρχεται το τραγούδι, ο Iván Petrovich και η Liane Haid. Αναγράφονται επίσης οι δημιουργοί, οι εκδότες, ο κινηματογράφος «Απόλλων» στον οποίο προβλήθηκε το έργο και η τιμή του προϊόντος (Δρχ. 15).

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Εκτός από τους ελληνικούς, περιέχονται και οι γερμανικοί στίχοι. Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας του μουσικού κειμένου αναγράφονται τα εξής: “Copyright 1931 by Bebo Ton Verlag G.m.b.H. Berlin W. – Exclusivité pour la Gréce: Editions M. Gaetano, Athénes”, «Απαγορεύεται η ανατύπωσις και η φωνογράφησις μουσικής και στίχων άνευ αδείας του εκδότου» και ο κωδικός «Σ. 375 Γ». Στο τέλος της δεύτερης σελίδας του μουσικού κειμένου υπάρχει η υπογραφή του χαράκτη Ριχάρδου Φρέτσα (Ricc. Frezza). Στο οπισθόφυλλο διαφημίζονται άλλες εμπορικές παρτιτούρες του ιδίου εκδότη.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το τραγούδι βλέπε εδώ.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Ελληνικοί στίχοι: Μενεστρέλ Πωλ [Χιδίρογλου Γιάννης]
Χρονολογία έκδοσης:
1931
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά - Γερμανικά
Πρώτες λέξεις:
Ένα πιάνο μόνο και βιολίνο
δυο κιθάρες ένα μαντολίνο
Εκδότης:
Μουσικός Εκδοτικός Οίκος Στέφ. Γαϊτάνου, Στοά Αρσακείου 10, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Σ. 375 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32 Χ 24 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201807081404
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Στη Σάντα Λουτσία
(In Santa Lucia)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=2891
Στίχοι:

(ελληνικοί στίχοι)
Ένα πιάνο μόνο και βιολίνο
δυο κιθάρες, ένα μαντολίνο
τσέλο, μπάσο και μια οκαρίνα
σινιορίνα, σινιορίνα

Δεν είν’ ορχήστρα για μια συμφωνία
μα φτάνουν για μένα μόν’ αυτά
της τραγουδώ γλυκά τραγούδια ερωτικά
στ’ αυτάκι της σκυμμένος μυστικά

Στη Σάντα Λουτσία σου είχα ορκιστεί
θυμήσου γλυκιά μου αγάπη πιστή
στη Σάντα Λουτσία το έθιμο αυτό
αγάπη μου είναι σε όλους γνωστό

Τι λουλούδια δροσερά τι γαλάζιος ουρανός
τι κορίτσια ζωηρά για δροσιά του καθενός
στη Σάντα Λουτσία σου είχα ορκιστεί
θυμήσου γλυκιά μου αγάπη πιστή

Η ορχήστρα όταν αργοσβήνει
πάμε βόλτα κάτ’ απ’ τη σελήνη
και οι δυο μας πάνω στα παγκάκια
τι μεράκια, τι μεράκια

Τ’ αηδόνι αρχίζει μαγικό τραγούδι
τ’ αγέρι μας παίζει μουσική
μαέστρος της νυχτιάς
διευθύν’ ένα παιδί
o έρωτας με το χρυσό ραβδί

Τι λουλούδια δροσερά
τι κορίτσια ζωηρά


(γερμανικοί στίχοι)
Ein klavier und eine violine
zwei gitarren eine mandoline
cello, bass und eine ocarina
signorina, signorina

Das ist gewiß kein symphonie orchester
doch genügt es für mein Kleines lied
ich sing’ es ihnen vor mit schmelzen dem teno
ich bitte um ihr süßes Kleines ohr

In Santa Lucia clas schwort man in mai
caris sima mia dir bleibe ich treu
in Santa Lucia da ist es so brauch
caris sima mia ich schwor’ dir das auch

Und die blüten sind so Weiss
und der Himmel ist so blau
und die mädchen sind so heiss
und die manner sind so Schlau

In Santa Lucia da schwört manim mai
caris sima mia dir bleibe ich true

Und die blüten sind so weiss
und die mädchen sind so heiss

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης