Έλα να πάμε στη Χονολουλού

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλίας τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω τετράφυλλη παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Έλα να πάμε στη Χονολουλού» σε μουσική του Χρήστου Χαιρόπουλου και στίχους του Γιάννη Φερμάνογλου.

Το μονόχρωμο εξώφυλλο φιλοτεχνείται με το χαρακτηριστικό θαλάσσιο τοπίο της Χαβάης, τα φοινικόδεντρα και μια στερεοτυπική εξωτική Χαβανέζα. Υπάρχει επίσης και φωτογραφία του τραγουδιστή Σώτου Σιδηρόπουλου που συνοδεύεται από τη λεζάντα «Το μεγάλο σουξέ του Σώτου Σιδηρόπουλου».

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως η εξωτική Χαβάη και το μουσικό της ιδίωμα. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Στο εξώφυλλο αναγράφονται επίσης οι δημιουργοί, ο εκδότης, ο ειδολογικός χαρακτηρισμός “rumba” καθώς και η ένδειξη «Τραγούδια για πολλούς». Υπάρχει και το λογότυπο του χαράκτη Ριχάρδου Φρέτσα.

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Στο κάτω μέρος των σελίδων του μουσικού κειμένου αναγράφονται ο κωδικός «Μ. 2085 Γ.» και δύο σημειώματα που αφορούν την κατοχύρωση των πνευματικών δικαιωμάτων του τραγουδιού αλλά και της παρτιτούρας του: “Copyright MCMXLVII for all countries by Mich. Gaetanos, Athens. International copyright secured, All rights reserved” και “Printed in Greece. Tous droits d'exécution – reproduction – traduction – radiodiffusion – d'arrangements réservés Pour tous pays”. Στην αρχή του μουσικού κειμένου το έντυπο φέρει τη σφραγίδα με την υπογραφή του συνθέτη.

Στο οπισθόφυλλο υπάρχει ολοσέλιδη διαφήμιση του καταλόγου των παρτιτουρών του μουσικού οίκου Γαϊτάνου για το έτος 1946.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Φερμάνογλου Ιωάννης
Χρονολογία έκδοσης:
1947
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Δεν μπορώ πια να ζήσω
σαν και πριν να γλεντήσω
Εκδότης:
Εκδόσεις Γαϊτάνου, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 2085 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32,2 Χ 23,8 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201806281786
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Έλα να πάμε στη Χονολουλού
", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=2883
Στίχοι:
Δεν μπορώ πια να ζήσω
σαν και πριν να γλεντήσω
μες στην όμορφη Αθήνα
που περνάγαμε φίνα
τη ζωή μας τρελή...

Τώρα βλέπω που αρχίζει
και μπαρούτι μυρίζει
και γι' αυτό και για κείνο
λέω πια να του δίνω
γι' άλλο τόπο ασφαλή...

Μαζί γι' αλλού!
'Ελα να παμε στη Χονολουλού!...
Εκεί που ανθίζει της αγάπης το βοτάνι
και στα κοράλλια κάνει ο έρωτας σεργιάνι...

Έλα να πάμε στου ονείρου το νησί
εκεί που ο ένας τον άλλον δε μισεί
Εκεί που μαύρες Αφροδίτες είναι τ' άνθη του γιαλού
έλα να παμε στη Χονολουλού!...



PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλίας τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω τετράφυλλη παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Έλα να πάμε στη Χονολουλού» σε μουσική του Χρήστου Χαιρόπουλου και στίχους του Γιάννη Φερμάνογλου.

Το μονόχρωμο εξώφυλλο φιλοτεχνείται με το χαρακτηριστικό θαλάσσιο τοπίο της Χαβάης, τα φοινικόδεντρα και μια στερεοτυπική εξωτική Χαβανέζα. Υπάρχει επίσης και φωτογραφία του τραγουδιστή Σώτου Σιδηρόπουλου που συνοδεύεται από τη λεζάντα «Το μεγάλο σουξέ του Σώτου Σιδηρόπουλου».

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως η εξωτική Χαβάη και το μουσικό της ιδίωμα. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Στο εξώφυλλο αναγράφονται επίσης οι δημιουργοί, ο εκδότης, ο ειδολογικός χαρακτηρισμός “rumba” καθώς και η ένδειξη «Τραγούδια για πολλούς». Υπάρχει και το λογότυπο του χαράκτη Ριχάρδου Φρέτσα.

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Στο κάτω μέρος των σελίδων του μουσικού κειμένου αναγράφονται ο κωδικός «Μ. 2085 Γ.» και δύο σημειώματα που αφορούν την κατοχύρωση των πνευματικών δικαιωμάτων του τραγουδιού αλλά και της παρτιτούρας του: “Copyright MCMXLVII for all countries by Mich. Gaetanos, Athens. International copyright secured, All rights reserved” και “Printed in Greece. Tous droits d'exécution – reproduction – traduction – radiodiffusion – d'arrangements réservés Pour tous pays”. Στην αρχή του μουσικού κειμένου το έντυπο φέρει τη σφραγίδα με την υπογραφή του συνθέτη.

Στο οπισθόφυλλο υπάρχει ολοσέλιδη διαφήμιση του καταλόγου των παρτιτουρών του μουσικού οίκου Γαϊτάνου για το έτος 1946.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Φερμάνογλου Ιωάννης
Χρονολογία έκδοσης:
1947
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Δεν μπορώ πια να ζήσω
σαν και πριν να γλεντήσω
Εκδότης:
Εκδόσεις Γαϊτάνου, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 2085 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32,2 Χ 23,8 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201806281786
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Έλα να πάμε στη Χονολουλού
", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=2883
Στίχοι:
Δεν μπορώ πια να ζήσω
σαν και πριν να γλεντήσω
μες στην όμορφη Αθήνα
που περνάγαμε φίνα
τη ζωή μας τρελή...

Τώρα βλέπω που αρχίζει
και μπαρούτι μυρίζει
και γι' αυτό και για κείνο
λέω πια να του δίνω
γι' άλλο τόπο ασφαλή...

Μαζί γι' αλλού!
'Ελα να παμε στη Χονολουλού!...
Εκεί που ανθίζει της αγάπης το βοτάνι
και στα κοράλλια κάνει ο έρωτας σεργιάνι...

Έλα να πάμε στου ονείρου το νησί
εκεί που ο ένας τον άλλον δε μισεί
Εκεί που μαύρες Αφροδίτες είναι τ' άνθη του γιαλού
έλα να παμε στη Χονολουλού!...



Δείτε επίσης