Mimosa

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω τετρασέλιδη παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Mimosa» που προέρχεται από την επιθεώρηση «Πρωτευουσιάνα» του 1925 των Αιμίλιου Δραγάτση, Αντώνη Βώττη και Γρηγόρη Κωνσταντινίδη, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στις 23 Ιουνίου 1925 στο θέατρο «Κεντρικόν» των Αθηνών, από τον θίασο του Αλέκου Γονίδη.

Στο μονόχρωμο εξώφυλλο αναγράφονται ο συνθέτης, οι εκδότες και η επιθεώρηση από την οποία προέρχεται το τραγούδι. Επίσης φέρει σφραγίδα της συλλέκτριας (Ισαβέλλα Γεδεών).

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως οι λαοί της Ανατολής και το μουσικό της σύμπαν. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Το εν λόγω τραγούδι αποτελεί ένα εξαιρετικής σπανιότητας, για την ελληνική μουσική πραγματικότητα, παράδειγμα αναπαράστασης της Άπω Ανατολής (βλ. Ευαγγέλου 2022: 130).

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Στην πρώτη σελίδα του μουσικού κειμένου αναγράφεται ο χαρακτηρισμός «Κινέζικο φοξ» και οι «πρώτοι εκτελεσταί: Κα Κ. Δελενάρδου, Αλ. Γονίδης και Μπαλλέτο Juliame». Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας του μουσικού κειμένου αναγράφεται ο κωδικός «Γ.Κ.Σ. 111». Στο τέλος του μουσικού κειμένου αναγράφεται το όνομα του χαράκτη (Autogr. R. Frezza 120).

Από την ίδια επιθεώρηση έχουν εκδοθεί επίσης οι παρτιτούρες των εξής τραγουδιών:
«Mousmé» (έκδοση με μονόχρωμο εξώφυλλο)
«Ο έρως του συρμού» (έκδοση με μονόχρωμο εξώφυλλο)
«Ο έρως χρόνια δεν κυττά» (έκδοση με μονόχρωμο εξώφυλλο), το οποίο συμπεριλήφθηκε αρχικά στην επιθεώρηση «Πρωτευουσιάνα» του 1924.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Δραγάτσης Αιμίλιος ;]
Χρονολογία έκδοσης:
1925
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Μέσα στων χρυσανθέμων τη γη που ευωδιάζει και σε σφάζει
Εκδότης:
Έκδοσις Μουσικών Οίκων Γαϊτάνου (Πανεπιστημίου 69), Κωνσταντινίδου (Στοά Αρσακείου 1Α), Σταρρ (Στοά Αρσακείου 12, Αθήνα)
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Γ.Κ.Σ. 111
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 35 Χ 25,2 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201805111330_D
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Mimosa", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=1745
Στίχοι:
Μέσα στων χρυσανθέμων τη γη
που ευωδιάζει και σε σφάζει
ο έρως μοιάζει μ’ αιθέριο πουλί
που λαλεί και διψάει για φιλί

Κάθε χάδι του ήλιου εκεί
σε μεθάει και σκορπάει
στην καρδιά ένα μύρο χρυσό
και αγάπες τσουντσιντσώ (sic)

Είμ’ η γλυκιά η Μιμόσα
τσαχπίνα και φαμόζα
που μόλις περπατώ
τον κόσμο κατακτώ

Στο διάβα μου παλάτια
γίνονται δυο κομμάτια
κι η κάθε μου ματιά
σ’ όλη τη σφαίρα ανάβει φωτιά

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω τετρασέλιδη παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι «Mimosa» που προέρχεται από την επιθεώρηση «Πρωτευουσιάνα» του 1925 των Αιμίλιου Δραγάτση, Αντώνη Βώττη και Γρηγόρη Κωνσταντινίδη, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στις 23 Ιουνίου 1925 στο θέατρο «Κεντρικόν» των Αθηνών, από τον θίασο του Αλέκου Γονίδη.

Στο μονόχρωμο εξώφυλλο αναγράφονται ο συνθέτης, οι εκδότες και η επιθεώρηση από την οποία προέρχεται το τραγούδι. Επίσης φέρει σφραγίδα της συλλέκτριας (Ισαβέλλα Γεδεών).

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως οι λαοί της Ανατολής και το μουσικό της σύμπαν. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Το εν λόγω τραγούδι αποτελεί ένα εξαιρετικής σπανιότητας, για την ελληνική μουσική πραγματικότητα, παράδειγμα αναπαράστασης της Άπω Ανατολής (βλ. Ευαγγέλου 2022: 130).

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Στην πρώτη σελίδα του μουσικού κειμένου αναγράφεται ο χαρακτηρισμός «Κινέζικο φοξ» και οι «πρώτοι εκτελεσταί: Κα Κ. Δελενάρδου, Αλ. Γονίδης και Μπαλλέτο Juliame». Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας του μουσικού κειμένου αναγράφεται ο κωδικός «Γ.Κ.Σ. 111». Στο τέλος του μουσικού κειμένου αναγράφεται το όνομα του χαράκτη (Autogr. R. Frezza 120).

Από την ίδια επιθεώρηση έχουν εκδοθεί επίσης οι παρτιτούρες των εξής τραγουδιών:
«Mousmé» (έκδοση με μονόχρωμο εξώφυλλο)
«Ο έρως του συρμού» (έκδοση με μονόχρωμο εξώφυλλο)
«Ο έρως χρόνια δεν κυττά» (έκδοση με μονόχρωμο εξώφυλλο), το οποίο συμπεριλήφθηκε αρχικά στην επιθεώρηση «Πρωτευουσιάνα» του 1924.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Δραγάτσης Αιμίλιος ;]
Χρονολογία έκδοσης:
1925
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Μέσα στων χρυσανθέμων τη γη που ευωδιάζει και σε σφάζει
Εκδότης:
Έκδοσις Μουσικών Οίκων Γαϊτάνου (Πανεπιστημίου 69), Κωνσταντινίδου (Στοά Αρσακείου 1Α), Σταρρ (Στοά Αρσακείου 12, Αθήνα)
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Γ.Κ.Σ. 111
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 35 Χ 25,2 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201805111330_D
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Mimosa", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=1745
Στίχοι:
Μέσα στων χρυσανθέμων τη γη
που ευωδιάζει και σε σφάζει
ο έρως μοιάζει μ’ αιθέριο πουλί
που λαλεί και διψάει για φιλί

Κάθε χάδι του ήλιου εκεί
σε μεθάει και σκορπάει
στην καρδιά ένα μύρο χρυσό
και αγάπες τσουντσιντσώ (sic)

Είμ’ η γλυκιά η Μιμόσα
τσαχπίνα και φαμόζα
που μόλις περπατώ
τον κόσμο κατακτώ

Στο διάβα μου παλάτια
γίνονται δυο κομμάτια
κι η κάθε μου ματιά
σ’ όλη τη σφαίρα ανάβει φωτιά

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης