Στο φεγγάρι

Μεταξύ του διάσημου Canzone Napoletana, του ναπολιτάνικου τραγουδιού, και του ελληνικού αστικού λαϊκού του 19ου και του 20ού αιώνα αναπτύχθηκε μια ιδιαίτερη σχέση, η οποία αποτυπώνεται στη δισκογραφία. Αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις, στις οποίες οι Έλληνες μουσικοί οικειοποιήθηκαν παλαιότερα ναπολιτάνικα τραγούδια, έχουν ήδη εντοπιστεί και τεκμηριωθεί. Πέραν, όμως, από τη Νάπολη, σχέσεις αναπτύχθηκαν γενικότερα με το ιταλόφωνο τραγούδι. Η οικειοποίηση είναι διττή, όπως στην περίπτωση του Canzone Napoletana αλλά και των γαλλικών chansons: αφορά αφενός τον στίχο ο οποίος πλέον είναι ελληνικός, αλλά, αφετέρου, και τις πρακτικές εκτέλεσης: διαφορετικό οργανολόγιο, διαφορετικό τραγουδιστικό ύφος, συχνά διαφοροποιήσεις στις μελωδικές και ρυθμικές φόρμες, και στις αρμονίες. Οι Έλληνες μουσικοί προσαρμόζουν αυτό που ακούν στη δική τους συνθήκη, με βάση τις δικές τους δυνατότητες. Το δίκτυο του θεάτρου αποτελεί περιβάλλον-κλειδί για την διακίνηση μουσικής και η σχέση των δύο (μουσικής–θεάτρου) είναι περισσότερο από δυναμική. Μία τέτοια περίπτωση αποτελεί το τραγούδι με τίτλο “Το φεγγαράκι”.

Πρόκειται για διασκευή με ελληνικούς στίχους του τραγουδιού "Fox della luna", από την δεύτερη πράξη της τρίπρακτης ιταλικής οπερέτας "Il Paese dei Campanelli", σε μουσική του Virgilio Ranzato και λιμπρέτο του Carlo Lombardo. Η οπερέτα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Teatro lirico του Μιλάνο, στις 23 Νοεμβρίου 1923.

Το λιμπρέτο, η  παρτιτούρα του τραγουδιού καθώς και άλλα αποσπάσματα από την οπερέτα εκδόθηκαν στο Μιλάνο, πιθανώς το 1923 από τον οίκο Casa editrice musicale Carlo Lombardo.

Το τραγούδι ηχογραφήθηκε αρκετές φορές στην ιταλική ιστορική δισκογραφία. Ενδεικτικά:

- "Fox-trot della Luna", Ines Talamo – E. Badini, Ιταλία, 1925–1926 (Columbia  B 1122 – D 5348)
- "Fox trot della luna", Banda Columbia, Ιταλία, 1925–1926 (Columbia  B 216 – D 5048)
- "Il fox trot della luna", Nella Regini – Ferrini A. (Pathé 87029 – 12605)
- "Nell'oscurita una coppia va", Anna Seleri (Anna Siva), Dora Theso, Adolfo Valentini (Amilcare Pozzoli), Μιλάνο, 21 Οκτωβρίου 1927 (Gramophone BD 4783 – 7-254210 – R5743)
- "Fox trot della luna", Gilda Mignonette, Νέα Υόρκη, 26 Μαΐου 1927 (Brunswick E23332 – 58011)

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής, η οπερέτα παραστάθηκε – πιθανότατα για πρώτη φορά στην Ελλάδα – στο θέατρο Ολύμπια, στις 21 Απριλίου 1925 από τον ιταλικό θίασο "Città di Cairo", με τίτλο «Στο χωριό των κουδουνιών» ή «Η χώρα των κουδουνιών». Ανάμεσα στα έργα που παρουσίασε ο θίασος στο θέατρο Ολύμπια περιλαμβάνεται και η ιταλική οπερέτα "Scugnizza", με τίτλο «Η αλανιάρα» (Σκουνίτσα), την 1η Μαΐου 1925.

Η οπερέτα, με τίτλο "The land of bells", ανέβηκε στο Majestic Theatre της Νέας Υόρκης τον Μάιο του 1935 για πέντε παραστάσεις (9–12 Μαΐου 1935), σε παραγωγή του The Permanent Italian Theatre.

Στις 21 Ιανουαρίου 1954 ξεκινά στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ιταλίας η προβολή της ταινίας "Il paese dei campanelli", η οποία βασίζεται στην οπερέτα.

Το τραγούδι κυκλοφόρησε σε παρτιτούρα στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Γαϊτάνου – Κωνσταντινίδη – Σταρρ με τίτλο "Στο φεγγάρι" και στίχους του Αιμίλιου Δραγάτση.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής άλλη μια ηχογράφηση του τραγουδιού, με τίτλο "Στο φεγγάρι", η οποία πραγματοποιήθηκε περίπου το 1927 στην Αθήνα από χορωδία.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Λιμπρέτο: Lombardo Carlo Ελληνικοί στίχοι: Δραγάτσης Αιμίλιος]
Τραγουδιστές:
Χορωδία
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα
Διεύθυνση Ορχήστρας:
Μαρτίνο Άγγελος
Χρονολογία ηχογράφησης:
1927
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Χορός / Ρυθμός:
Φοξ τροτ
Εκδότης:
Polydor
Αριθμός καταλόγου:
V 45145
Αριθμός μήτρας:
4600 ar
Διάρκεια:
3:16
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Polydor_45145_StoFeggari
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Στο φεγγάρι", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=5363

Μεταξύ του διάσημου Canzone Napoletana, του ναπολιτάνικου τραγουδιού, και του ελληνικού αστικού λαϊκού του 19ου και του 20ού αιώνα αναπτύχθηκε μια ιδιαίτερη σχέση, η οποία αποτυπώνεται στη δισκογραφία. Αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις, στις οποίες οι Έλληνες μουσικοί οικειοποιήθηκαν παλαιότερα ναπολιτάνικα τραγούδια, έχουν ήδη εντοπιστεί και τεκμηριωθεί. Πέραν, όμως, από τη Νάπολη, σχέσεις αναπτύχθηκαν γενικότερα με το ιταλόφωνο τραγούδι. Η οικειοποίηση είναι διττή, όπως στην περίπτωση του Canzone Napoletana αλλά και των γαλλικών chansons: αφορά αφενός τον στίχο ο οποίος πλέον είναι ελληνικός, αλλά, αφετέρου, και τις πρακτικές εκτέλεσης: διαφορετικό οργανολόγιο, διαφορετικό τραγουδιστικό ύφος, συχνά διαφοροποιήσεις στις μελωδικές και ρυθμικές φόρμες, και στις αρμονίες. Οι Έλληνες μουσικοί προσαρμόζουν αυτό που ακούν στη δική τους συνθήκη, με βάση τις δικές τους δυνατότητες. Το δίκτυο του θεάτρου αποτελεί περιβάλλον-κλειδί για την διακίνηση μουσικής και η σχέση των δύο (μουσικής–θεάτρου) είναι περισσότερο από δυναμική. Μία τέτοια περίπτωση αποτελεί το τραγούδι με τίτλο “Το φεγγαράκι”.

Πρόκειται για διασκευή με ελληνικούς στίχους του τραγουδιού "Fox della luna", από την δεύτερη πράξη της τρίπρακτης ιταλικής οπερέτας "Il Paese dei Campanelli", σε μουσική του Virgilio Ranzato και λιμπρέτο του Carlo Lombardo. Η οπερέτα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Teatro lirico του Μιλάνο, στις 23 Νοεμβρίου 1923.

Το λιμπρέτο, η  παρτιτούρα του τραγουδιού καθώς και άλλα αποσπάσματα από την οπερέτα εκδόθηκαν στο Μιλάνο, πιθανώς το 1923 από τον οίκο Casa editrice musicale Carlo Lombardo.

Το τραγούδι ηχογραφήθηκε αρκετές φορές στην ιταλική ιστορική δισκογραφία. Ενδεικτικά:

- "Fox-trot della Luna", Ines Talamo – E. Badini, Ιταλία, 1925–1926 (Columbia  B 1122 – D 5348)
- "Fox trot della luna", Banda Columbia, Ιταλία, 1925–1926 (Columbia  B 216 – D 5048)
- "Il fox trot della luna", Nella Regini – Ferrini A. (Pathé 87029 – 12605)
- "Nell'oscurita una coppia va", Anna Seleri (Anna Siva), Dora Theso, Adolfo Valentini (Amilcare Pozzoli), Μιλάνο, 21 Οκτωβρίου 1927 (Gramophone BD 4783 – 7-254210 – R5743)
- "Fox trot della luna", Gilda Mignonette, Νέα Υόρκη, 26 Μαΐου 1927 (Brunswick E23332 – 58011)

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής, η οπερέτα παραστάθηκε – πιθανότατα για πρώτη φορά στην Ελλάδα – στο θέατρο Ολύμπια, στις 21 Απριλίου 1925 από τον ιταλικό θίασο "Città di Cairo", με τίτλο «Στο χωριό των κουδουνιών» ή «Η χώρα των κουδουνιών». Ανάμεσα στα έργα που παρουσίασε ο θίασος στο θέατρο Ολύμπια περιλαμβάνεται και η ιταλική οπερέτα "Scugnizza", με τίτλο «Η αλανιάρα» (Σκουνίτσα), την 1η Μαΐου 1925.

Η οπερέτα, με τίτλο "The land of bells", ανέβηκε στο Majestic Theatre της Νέας Υόρκης τον Μάιο του 1935 για πέντε παραστάσεις (9–12 Μαΐου 1935), σε παραγωγή του The Permanent Italian Theatre.

Στις 21 Ιανουαρίου 1954 ξεκινά στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ιταλίας η προβολή της ταινίας "Il paese dei campanelli", η οποία βασίζεται στην οπερέτα.

Το τραγούδι κυκλοφόρησε σε παρτιτούρα στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Γαϊτάνου – Κωνσταντινίδη – Σταρρ με τίτλο "Στο φεγγάρι" και στίχους του Αιμίλιου Δραγάτση.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής άλλη μια ηχογράφηση του τραγουδιού, με τίτλο "Στο φεγγάρι", η οποία πραγματοποιήθηκε περίπου το 1927 στην Αθήνα από χορωδία.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Λιμπρέτο: Lombardo Carlo Ελληνικοί στίχοι: Δραγάτσης Αιμίλιος]
Τραγουδιστές:
Χορωδία
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα
Διεύθυνση Ορχήστρας:
Μαρτίνο Άγγελος
Χρονολογία ηχογράφησης:
1927
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Χορός / Ρυθμός:
Φοξ τροτ
Εκδότης:
Polydor
Αριθμός καταλόγου:
V 45145
Αριθμός μήτρας:
4600 ar
Διάρκεια:
3:16
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Polydor_45145_StoFeggari
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Στο φεγγάρι", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=5363

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης