Μια Μεξικάνα
(South of the border)
(Down Mexico way)

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι με εξωτικό περιεχόμενο «Μια Μεξικάνα», σε μουσική και στίχους των Jimmy Kennedy και Michel Carr. Τους ελληνικούς στίχους έγραψε ο Πωλ Μενεστρέλ. Προέρχεται από την κινηματογραφική ταινία του 1939 “South of no border”.

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως οι λαοί της Λατινικής Αμερικής. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Στο έγχρωμο εξώφυλλο απεικονίζεται η Μεξικάνα που περιγράφεται στο τραγούδι και μια ομάδα ανδρών με καπέλα που παραπέμπουν στο μεξικάνικο σομπρέρο ή στο καπέλο των καουμπόυς. Επίσης, αναγράφονται οι δημιουργοί, οι εκδότες, ο χαρακτηρισμός «Τραγουδάκι σερενάτα» και η τιμή πώλησης (Δρχ. 18).

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Εκτός από τους ελληνικούς, περιέχονται και οι αγγλικοί στίχοι. Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας του μουσικού κειμένου αναγράφονται τα εξής: “Copyright 1939 by The Peter Maurice Music Co Ltd, London, Copyright 1940 by Edts. Musicales M. Gaetano, Athènes – Grèce, For sale only in Greece by arrangement with The Peter Maurice Music Co Ltd. London W.C.2”, “Printed in Greece. Tous droits d'exécution – reproduction – traduction – radiodiffusion – arrangt réservés Pr. Ts. Pays” και ο κωδικός «Μ. 1785 Γ.».

Στην πρωτότυπη εκδοχή του, το τραγούδι “South of the border (Down Mexico way)” ηχογραφήθηκε από τον πρωταγωνιστή της ταινίας Gene Autry στις 11 Σεπτεμβρίου 1939 στο Σικάγο (Conqueror WC2696 – 9305 και Vocalion 05122). Ο αριθμός των ανατυπώσεων του δίσκου αντικατοπτρίζει την εμπορική του επιτυχία (βλ. εδώ).

Στην ελληνική δισκογραφία ηχογραφήθηκε με τον τίτλο «Μια Μεξικάνα» από τη Δανάη Στρατηγοπούλου και τον Πάνο Βισβάρδη (His Master’s Voice OGA1083 – JOG22/AO2652) και από τον Άλκη Παγώνη (Odeon GO3590 – GA7311) το 1940 στην Αθήνα.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Ελληνικοί στίχοι: Μενεστρέλ Πωλ [Χιδίρογλου Γιάννης]
Χρονολογία έκδοσης:
1940
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά - Αγγλικά
Πρώτες λέξεις:
Μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά
το νου, τη σκέψη μου 'χε κλέψει μια τρελή βραδιά
Εκδότης:
Εκδόσεις Γαϊτάνου, Στοά Αρσακείου 10, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 1785 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32,3 Χ 24 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201811271542_D
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μια Μεξικάνα
(South of the border)
(Down Mexico way)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=3380
Στίχοι:
(ελληνικοί στίχοι)
Μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά
το νου τη σκέψη μου ’χε κλέψει μια τρελή βραδιά
Τα μάτια της λάμπαν γεμάτα φωτιά
μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά

Χαμογελούσε γεμάτη ζωή
κι ενώ μιλούσε με μεθούσε μια γλυκιά πνοή
αξέχαστη νύχτα γεμάτη φιλιά
μια Μεξικάνα γεμάτη ομορφιά

Την αυγή χάθηκε σαν νεράιδα
στη ζωή μου δεν ξανάειδα
και γυρίζω θλιμμένος τα βράδια
μες τα δρομάκια του Μεξικού

Μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά
που κάποιο βράδυ μ’ ένα χάδι πήρε μια καρδιά
και τώρα η ζωή μου κυλάει βαριά
αχ Μεξικάνα ονείρου ομορφιά


(αγγλικοί στίχοι)
South of the border down Mexico way
that's where I fell in love when stars above came out to play
and now as I wander, my thoughts ever stray
south of the border down Mexico way

She was a picture in old Spanish lace
just for a tender while I kissed the smile upon her face
for it was "fiesta" and we were so gay
south of the border down Mexico way

Then she sighed as she whispered "mañana"
never dreaming that we were parting
and I lied as he whispered "mañana"
for our tomorrow never came

South of the border I rode back one day
there in a veil of white by candlelight she knelt to pray
the mission bells told me that I mustn't stay
south of the border down Mexico way

PDF cannot be displayed, please update.

Από την αρχαιότητα, η μουσική καταγραφή αποτέλεσε τον καθαυτό τρόπο οπτικής αναπαράστασης του ηχητικού φαινομένου, άλλοτε με λεπτομέρεια και άλλοτε υπό την μορφή οδηγού. Διαχρονικά, η οπτική αποτύπωση της μουσικής υπήρξε ο μοναδικός τρόπος για την αποθήκευση και την διατήρησή της στο χρόνο, αλλά και το αποκλειστικό μέσο για την αναπαραγωγή της. Σε κάθε περίπτωση, η οπτική μεταφορά θα πρέπει να λογιστεί ως επικουρικό εργαλείο, καθώς η προφορική διάδοση και η αποθήκευση στην μνήμη των καλλιτεχνών αποτέλεσαν τις πλέον διαχρονικές τεχνικές για την διάχυση της μουσικής μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Κατά την επονομαζόμενη σήμερα «κλασική» μουσική περίοδο της Ευρώπης, με τα ισχυρότατα κέντρα παραγωγής της, όπως οι σημερινές Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία, και ειδικά στην πορεία της προς τον Ρομαντισμό, η μουσική καταγραφή, η παρτιτούρα, λογίστηκε από ορισμένους συνθέτες ως η καθαυτή ενσάρκωση του έργου τους.

Όπως είναι λογικό, στον νεωτερικό καπιταλιστικό κόσμο, η μουσική καταγραφή, ως το βασικό εργαλείο υποστασιοποίησης της μουσικής, ενέταξε υπό την σκέπη της και ρεπερτόρια τα οποία δεν συνδέθηκαν, δεν διαδόθηκαν και δεν λειτούργησαν με βάση την καταγραφή τους. Αυτό πρόσφερε στα κέντρα πώλησης μουσικών προϊόντων ένα πρόσθετο εργαλείο για την επέκταση του δικτύου δράσης τους: οι μη-λόγιες μουσικές απέκτησαν έναν πρόσφορο τρόπο διακίνησής τους, ενισχύοντας την δημοφιλία τους, ακόμη και σε τόπους πολύ μακρινούς από αυτούς της αρχικής τους δημιουργίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, το φαινόμενο της ηχογράφησης και αναπαραγωγής του ήχου ήρθε να αναδιατάξει τις σχέσεις, και να αποδιοργανώσει το status quo των εκδοτικών οίκων, διεκδικώντας κομμάτι της αγοράς, προσφέροντας ένα προϊόν εξαιρετικά πιο ολοκληρωμένο και άμεσο. Οι εκδοτικοί οίκοι προσπάθησαν μεν να αντιδράσουν με νομικά μέτρα, κατέστην όμως αδύνατη η ανακοπή της δυναμικής του νέου φαινομένου: η επικράτηση της εμπορικής δισκογραφίας είναι πλέον γεγονός, στο μεγαλύτερο κομμάτι του 20ού αιώνα.

Όσον αφορά τις μη-λόγιες μουσικές, οι εμπορικές έντυπες παρτιτούρες αποτελούν εκδόσεις των μουσικών κειμένων τραγουδιών ή ορχηστρικών κομματιών (για την εκδοτική δραστηριότητα στην Ελλάδα βλ. Lerch-Kalavrytinos, 2003: 4-5). Για τις ανάγκες των παρτιτουρών τα τραγούδια διασκευάζονταν κυρίως (αλλά όχι μόνο) για πιάνο ή για πιάνο και φωνή, σε γενικές γραμμές χωρίς σύνθετα εκτελεστικά ζητούμενα. Οι πολυοργανικές ή οι τεχνικά απαιτητικές ενορχηστρώσεις αποφεύγονταν συστηματικά. Κάτω από τις νότες της μελωδικής ανάπτυξης των τραγουδιστικών μερών τυπώνονταν οι στίχοι και, ενίοτε, και μεταφράσεις τους σε άλλες γλώσσες. Ως επί το πλείστον, οι παρτιτούρες είναι δίφυλλες ή τετράφυλλες και συνοδεύονται από το φιλοτεχνημένο με σχετική θεματολογία εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο.

Η εν λόγω παρτιτούρα περιέχει το τραγούδι με εξωτικό περιεχόμενο «Μια Μεξικάνα», σε μουσική και στίχους των Jimmy Kennedy και Michel Carr. Τους ελληνικούς στίχους έγραψε ο Πωλ Μενεστρέλ. Προέρχεται από την κινηματογραφική ταινία του 1939 “South of no border”.

Το τραγούδι εμπίπτει στο ρεύμα του εξωτισμού, υπό το εθνοκεντρικό πρίσμα του οποίου ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή, εκτός των άλλων, με ετερότητες όπως οι λαοί της Λατινικής Αμερικής. Η σημασία του εξωτισμού αφορά αφ’ ενός τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι έξω από τη σφαίρα της ταυτότητας, αφ’ ετέρου την έλξη που ασκεί ό,τι έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Η ευρύτατη αποδοχή του φαινομένου είναι πασιφανής: ο πολυδιάστατος γλωσσικός, μουσικός και εικαστικός πλούτος, που συσσωρεύτηκε γύρω και μέσα στον εξωτισμό, δημιούργησε ένα κοινό απόθεμα γνώσης που τροφοδοτεί διηνεκώς το συλλογικό και ατομικό φαντασιακό. Οι τόποι που αναπαρίστανται στον εξωτισμό, η Ανατολή, η Λατινική Αμερική, η Ισπανία, η Χαβάη, είναι κατ’ εξοχήν φαντασιακοί, αποσυνδέονται από τον πραγματικό κόσμο. Ανοίγονται σαν μια θεατρική σκηνή, με εναλλασσόμενα σκηνικά, όπου δραματοποιούνται οι φαντασιώσεις, κατακλύζουν τις αισθήσεις κι εκλύουν έντονα συναισθήματα, προσφέροντας στον «επισκέπτη» μια ιδανική εμπειρία, έξω από τους περιορισμούς του συμβατικού κόσμου.

Στο έγχρωμο εξώφυλλο απεικονίζεται η Μεξικάνα που περιγράφεται στο τραγούδι και μια ομάδα ανδρών με καπέλα που παραπέμπουν στο μεξικάνικο σομπρέρο ή στο καπέλο των καουμπόυς. Επίσης, αναγράφονται οι δημιουργοί, οι εκδότες, ο χαρακτηρισμός «Τραγουδάκι σερενάτα» και η τιμή πώλησης (Δρχ. 18).

Πρόκειται για παρτιτούρα με σύστημα τριών πενταγράμμων (δύο για το πιάνο και ένα για τη φωνή). Εκτός από τους ελληνικούς, περιέχονται και οι αγγλικοί στίχοι. Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας του μουσικού κειμένου αναγράφονται τα εξής: “Copyright 1939 by The Peter Maurice Music Co Ltd, London, Copyright 1940 by Edts. Musicales M. Gaetano, Athènes – Grèce, For sale only in Greece by arrangement with The Peter Maurice Music Co Ltd. London W.C.2”, “Printed in Greece. Tous droits d'exécution – reproduction – traduction – radiodiffusion – arrangt réservés Pr. Ts. Pays” και ο κωδικός «Μ. 1785 Γ.».

Στην πρωτότυπη εκδοχή του, το τραγούδι “South of the border (Down Mexico way)” ηχογραφήθηκε από τον πρωταγωνιστή της ταινίας Gene Autry στις 11 Σεπτεμβρίου 1939 στο Σικάγο (Conqueror WC2696 – 9305 και Vocalion 05122). Ο αριθμός των ανατυπώσεων του δίσκου αντικατοπτρίζει την εμπορική του επιτυχία (βλ. εδώ).

Στην ελληνική δισκογραφία ηχογραφήθηκε με τον τίτλο «Μια Μεξικάνα» από τη Δανάη Στρατηγοπούλου και τον Πάνο Βισβάρδη (His Master’s Voice OGA1083 – JOG22/AO2652) και από τον Άλκη Παγώνη (Odeon GO3590 – GA7311) το 1940 στην Αθήνα.

Έρευνα και κείμενο: Γιώργος Ευαγγέλου και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
Ελληνικοί στίχοι: Μενεστρέλ Πωλ [Χιδίρογλου Γιάννης]
Χρονολογία έκδοσης:
1940
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά - Αγγλικά
Πρώτες λέξεις:
Μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά
το νου, τη σκέψη μου 'χε κλέψει μια τρελή βραδιά
Εκδότης:
Εκδόσεις Γαϊτάνου, Στοά Αρσακείου 10, Αθήνα
Έκδοση:
1
Κωδικός έκδοσης:
Μ. 1785 Γ.
Πρωτότυπα δικαιώματα:
Γαϊτάνος Μιχαήλ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 32,3 Χ 24 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
201811271542_D
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μια Μεξικάνα
(South of the border)
(Down Mexico way)", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=3380
Στίχοι:
(ελληνικοί στίχοι)
Μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά
το νου τη σκέψη μου ’χε κλέψει μια τρελή βραδιά
Τα μάτια της λάμπαν γεμάτα φωτιά
μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά

Χαμογελούσε γεμάτη ζωή
κι ενώ μιλούσε με μεθούσε μια γλυκιά πνοή
αξέχαστη νύχτα γεμάτη φιλιά
μια Μεξικάνα γεμάτη ομορφιά

Την αυγή χάθηκε σαν νεράιδα
στη ζωή μου δεν ξανάειδα
και γυρίζω θλιμμένος τα βράδια
μες τα δρομάκια του Μεξικού

Μια Μεξικάνα ονείρου ομορφιά
που κάποιο βράδυ μ’ ένα χάδι πήρε μια καρδιά
και τώρα η ζωή μου κυλάει βαριά
αχ Μεξικάνα ονείρου ομορφιά


(αγγλικοί στίχοι)
South of the border down Mexico way
that's where I fell in love when stars above came out to play
and now as I wander, my thoughts ever stray
south of the border down Mexico way

She was a picture in old Spanish lace
just for a tender while I kissed the smile upon her face
for it was "fiesta" and we were so gay
south of the border down Mexico way

Then she sighed as she whispered "mañana"
never dreaming that we were parting
and I lied as he whispered "mañana"
for our tomorrow never came

South of the border I rode back one day
there in a veil of white by candlelight she knelt to pray
the mission bells told me that I mustn't stay
south of the border down Mexico way

Δείτε επίσης