Ο μαχαραγιάς

PDF cannot be displayed, please update.

Η εν λόγω τετρασέλιδη παρτιτούρα περιέχει τα τραγούδια «Όχι μη μου λες μωρό μου» σε μουσική του Αρίστου Τριανταφυλλίδη και στίχους του Αιμίλιου Σαββίδη και «Ο μαχαραγιάς» σε μουσική του Σταύρου Τζουανάκου. Οι στίχοι ανήκουν στον Νίκο Γκούμα, το όνομα του οποίου δεν αναφέρεται στην παρτιτούρα και στις ετικέτες των δίσκων που περιλαμβάνουν τις ηχογραφήσεις του τραγουδιού στη δισκογραφία των 78 στροφών.

Στο μονόχρωμο εξώφυλλο, το οποίο κοσμεί φωτογραφία του Σ. Τζουανάκου, αναγράφονται οι τίτλοι των τραγουδιών, οι δημιουργοί και ο εκδότης. Επίσης, κάτω από τα ονόματα των δημιουργών αναγράφεται «Το μεγάλο σουξέ σε δίσκους Odeon», για το «Όχι μη μου λες μωρό μου», και «Σε δίσκους Columbia», για το τραγούδι «Ο μαχαραγιάς».

Το μουσικό κείμενο του τραγουδιού «Ο μαχαραγιάς» περιλαμβάνεται στην τρίτη σελίδα σε παρτιτούρα με σύστημα δύο πενταγράμμων και συνοδεύεται από τους στίχους. Στην αρχή του μουσικού κειμένου αναγράφεται "bouche fermee" και στο τέλος «Αντ. Βαρθαλίτης». Στη δεύτερη σελίδα περιλαμβάνεται το μουσικό κείμενο του τραγουδιού «Όχι μη μου λες μωρό μου» ενώ το μονόχρωμο οπισθόφυλλο φέρει διαφημιστική καταχώρηση του εκδότη για πιάνα.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία το τραγούδι ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά στις 22 Ιανουαρίου 1952 στην Αθήνα από τη Ρένα Στάμου, τον Σταύρο Τζουανάκο, τον Θανάση Γιαννόπουλο και τον Νίκο Βούλγαρη με τη συνοδεία λαϊκής ορχήστρας (Columbia C.G. 2898-1 – D.G. 6953). Είκοσι πέντε μέρες αργότερα, στις 16 Φεβρουαρίου 1952 το ηχογράφησε ο Σταύρος Τζουανάκος με χορωδία και λαϊκή ορχήστρα (Columbia C.G. 2912-1 – D.G. 6964). Την ίδια χρονιά το τραγούδι ηχογραφείται στην Αμερική από την Ελένη Μπαρτσέρη και την ορχήστρα του George Strates (Liberty L 156-A) και από τον Jim Apostolou με τη συνοδεία ορχήστρας υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Πόγγη (Liberty L 153-B).

Από τις μεταγενέστερες εκτελέσεις του τραγουδιού, που παραμένει ζωντανό και σήμερα στο ρεπερτόριο που εκτελείται στα κέντρα διασκέδασης, αξίζει να σημειώσουμε αυτές της Αλίκης, με ελληνικούς στίχους και αγγλικούς στίχους του Ι. Λόου («Ο μαχαραγιάς», Αθήνα, 1967, δίσκος 45 στροφών RCA 7RCAG-30 – 47g 670), και αυτή της Μελίνας Κανά, από την κινηματογραφική ταινία παραγωγής 1996 «Ακροπόλ», σε σκηνοθεσία και σενάριο Παντελή Βούλγαρη (βλ. εδώ τη σχετική σκηνή από την ταινία).

Ο σκοπός, όμως, εντοπίζεται και στο αρμενικό ρεπερτόριο που ηχογραφήθηκε στην Αμερική. Συγκεκριμένα, τo 1952 το αρμενο-αμερικανικό συγκρότημα Gomidas Band, που δημιουργήθηκε το 1949 στη Φιλαδέλφια των ΗΠΑ από τον Hank Mardigian, ηχογραφεί δέκα τραγούδια στη δισκογραφία των 78 στροφών. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται το “Inze Ilah” που βασίζεται στον σκοπό που εξετάζουμε (Gomidas Records MRR 324-A – 105-A). Τραγουδά η Alice Arzoomanian μαζί με μέλη του συγκροτήματος, το οποίο αποτελείται από τους Hank Mardigian, σαξόφωνο, μαντολίνο, George Mgrdichian, ούτι, Roupen Gureghian, κλαρίνο, Roger Mgrdichian και George Terkanian, τουμπελέκι και φωνητικά. Για περισσότερα σχετικά με τους Gomidas Band βλ. εδώ).

Πέντε χρόνια αργότερα, το 1957 ένα άλλο αρμενο-αμερικανικό συγκρότημα, το Armenian Jazz Sextet διασκευάζει το τραγούδι και το ηχογραφεί στο Ντιτρόιτ με τον τίτλο “Pretty girl” (Kapp Records H9-OB-4241 – K-181), ως σύνθεση των Melkonian - Beducci. Το συγκρότημα αποτελούνταν από τους αρμενικής καταγωγής μουσικούς Eddie Arvanigian, Aram Manougian, Arthur Melkonian, Berge Minisian, Tom Minisian, Cory Tosoian (βλ. εδώ). Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην άλλη πλευρά του δίσκου περιλαμβάνεται μία ακόμα ηχογράφηση που σχετίζεται και το ελληνόφωνο ρεπερτόριο, το “Harem dance” (για περισσότερα βλέπε εδώ).

Η Αμερική, όπου πραγματοποιήθηκαν τέσσερεις από τις προαναφερθείσες ηχογραφήσεις, αποτελεί μία μικρογραφία της Υφηλίου: μία «επιτυχημένη Βαβέλ». Όπως είναι φυσικό, ένας ανεπανάληπτος συγκρητισμός κυριαρχεί και στην μουσική πραγματικότητα. Η γένεση, δε, της δισκογραφίας οικοδομεί μια συνθήκη που ευνοεί τις συνομιλίες και τις ωσμώσεις μεταξύ των αναρίθμητων εθνοπολιτισμικών ομάδων που συνθέτουν τον πληθυσμό. Οι διεργασίες αυτές θα οδηγήσουν στην ανανοηματοδότηση, επικαιροποίηση και ανανέωση παλαιών μουσικών τάσεων που φθάνουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και, ταυτόχρονα, στην εξαγωγή τους εκ νέου προς τους «παλαιούς κόσμους», συστήνοντας με αυτόν τον τρόπο ένα μοναδικά πολυεπίπεδο δίκτυο. Τα «εθνικά» ρεπερτόρια ζουν μια νέα, παράλληλη ζωή, που εν πολλοίς, οικοδομείται από την δισκογραφία, η οποία μεριμνά και «κουρδίζει» τις επάλληλες σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί ήδη στον παλαιό κόσμο. Τα ρεπερτόρια επικοινωνούν ξανά μεταξύ τους, μια γνώριμη και ήδη δυναμική συνθήκη στην Ευρώπη. Η διακίνηση μουσικών αποτελούσε ήδη πραγματικότητα πριν τον 20ό αιώνα, με τις περιοδείες των θεατρικών και μουσικών παραστάσεων αλλά και με τα δίκτυα των μουσικών εκδοτικών οίκων. Η δισκογραφία όχι μόνο ενσωματώνεται σε αυτό το πλαίσιο, αλλά παίζει καίριο ρόλο στον μετασχηματισμό του, προσφέροντας σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των σχέσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ των «εθνικών» ρεπερτορίων. Αποτέλεσμα της εν εξελίξει έρευνας είναι ο «Kοσμοπολιτισμός στην Ελληνική Ιστορική Δισκογραφία».

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γκούμας Νίκος]
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Ο μαχαραγιάς βγαίνει σεργιάνι
Εκδότης:
Εκδόσεις "Αρμονία" Ι. Διαμαντόπουλου, Χαλκοκονδύλη 40, Αθήνα
Κωδικός έκδοσης:
1-222-Δ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 25,4 x 17,4 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
202510211139_2
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ο μαχαραγιάς", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11530
Στίχοι:
Ο μαχαραγιάς βγαίνει σεργιάνι
με νταούλια και βιολιά
θα σκορπίσει για να κάνει κέφι
λίρες και φλουριά.

Λάμπει στα διαμάντια
αστράφτει στα μπριλάντια
ο μαχαραγιάς.

Το λαχταριστό γυμνό χαρέμι
μπρος του σαν περνά
αναστενάζει και σιγοτρέμει
και τον προσκυνά.

Κι όλος ασικλίκι
κουνάει το σαρίκι
ο μαχαραγιάς
ω ω ο μαχαραγιάς.

PDF cannot be displayed, please update.

Η εν λόγω τετρασέλιδη παρτιτούρα περιέχει τα τραγούδια «Όχι μη μου λες μωρό μου» σε μουσική του Αρίστου Τριανταφυλλίδη και στίχους του Αιμίλιου Σαββίδη και «Ο μαχαραγιάς» σε μουσική του Σταύρου Τζουανάκου. Οι στίχοι ανήκουν στον Νίκο Γκούμα, το όνομα του οποίου δεν αναφέρεται στην παρτιτούρα και στις ετικέτες των δίσκων που περιλαμβάνουν τις ηχογραφήσεις του τραγουδιού στη δισκογραφία των 78 στροφών.

Στο μονόχρωμο εξώφυλλο, το οποίο κοσμεί φωτογραφία του Σ. Τζουανάκου, αναγράφονται οι τίτλοι των τραγουδιών, οι δημιουργοί και ο εκδότης. Επίσης, κάτω από τα ονόματα των δημιουργών αναγράφεται «Το μεγάλο σουξέ σε δίσκους Odeon», για το «Όχι μη μου λες μωρό μου», και «Σε δίσκους Columbia», για το τραγούδι «Ο μαχαραγιάς».

Το μουσικό κείμενο του τραγουδιού «Ο μαχαραγιάς» περιλαμβάνεται στην τρίτη σελίδα σε παρτιτούρα με σύστημα δύο πενταγράμμων και συνοδεύεται από τους στίχους. Στην αρχή του μουσικού κειμένου αναγράφεται "bouche fermee" και στο τέλος «Αντ. Βαρθαλίτης». Στη δεύτερη σελίδα περιλαμβάνεται το μουσικό κείμενο του τραγουδιού «Όχι μη μου λες μωρό μου» ενώ το μονόχρωμο οπισθόφυλλο φέρει διαφημιστική καταχώρηση του εκδότη για πιάνα.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία το τραγούδι ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά στις 22 Ιανουαρίου 1952 στην Αθήνα από τη Ρένα Στάμου, τον Σταύρο Τζουανάκο, τον Θανάση Γιαννόπουλο και τον Νίκο Βούλγαρη με τη συνοδεία λαϊκής ορχήστρας (Columbia C.G. 2898-1 – D.G. 6953). Είκοσι πέντε μέρες αργότερα, στις 16 Φεβρουαρίου 1952 το ηχογράφησε ο Σταύρος Τζουανάκος με χορωδία και λαϊκή ορχήστρα (Columbia C.G. 2912-1 – D.G. 6964). Την ίδια χρονιά το τραγούδι ηχογραφείται στην Αμερική από την Ελένη Μπαρτσέρη και την ορχήστρα του George Strates (Liberty L 156-A) και από τον Jim Apostolou με τη συνοδεία ορχήστρας υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Πόγγη (Liberty L 153-B).

Από τις μεταγενέστερες εκτελέσεις του τραγουδιού, που παραμένει ζωντανό και σήμερα στο ρεπερτόριο που εκτελείται στα κέντρα διασκέδασης, αξίζει να σημειώσουμε αυτές της Αλίκης, με ελληνικούς στίχους και αγγλικούς στίχους του Ι. Λόου («Ο μαχαραγιάς», Αθήνα, 1967, δίσκος 45 στροφών RCA 7RCAG-30 – 47g 670), και αυτή της Μελίνας Κανά, από την κινηματογραφική ταινία παραγωγής 1996 «Ακροπόλ», σε σκηνοθεσία και σενάριο Παντελή Βούλγαρη (βλ. εδώ τη σχετική σκηνή από την ταινία).

Ο σκοπός, όμως, εντοπίζεται και στο αρμενικό ρεπερτόριο που ηχογραφήθηκε στην Αμερική. Συγκεκριμένα, τo 1952 το αρμενο-αμερικανικό συγκρότημα Gomidas Band, που δημιουργήθηκε το 1949 στη Φιλαδέλφια των ΗΠΑ από τον Hank Mardigian, ηχογραφεί δέκα τραγούδια στη δισκογραφία των 78 στροφών. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται το “Inze Ilah” που βασίζεται στον σκοπό που εξετάζουμε (Gomidas Records MRR 324-A – 105-A). Τραγουδά η Alice Arzoomanian μαζί με μέλη του συγκροτήματος, το οποίο αποτελείται από τους Hank Mardigian, σαξόφωνο, μαντολίνο, George Mgrdichian, ούτι, Roupen Gureghian, κλαρίνο, Roger Mgrdichian και George Terkanian, τουμπελέκι και φωνητικά. Για περισσότερα σχετικά με τους Gomidas Band βλ. εδώ).

Πέντε χρόνια αργότερα, το 1957 ένα άλλο αρμενο-αμερικανικό συγκρότημα, το Armenian Jazz Sextet διασκευάζει το τραγούδι και το ηχογραφεί στο Ντιτρόιτ με τον τίτλο “Pretty girl” (Kapp Records H9-OB-4241 – K-181), ως σύνθεση των Melkonian - Beducci. Το συγκρότημα αποτελούνταν από τους αρμενικής καταγωγής μουσικούς Eddie Arvanigian, Aram Manougian, Arthur Melkonian, Berge Minisian, Tom Minisian, Cory Tosoian (βλ. εδώ). Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην άλλη πλευρά του δίσκου περιλαμβάνεται μία ακόμα ηχογράφηση που σχετίζεται και το ελληνόφωνο ρεπερτόριο, το “Harem dance” (για περισσότερα βλέπε εδώ).

Η Αμερική, όπου πραγματοποιήθηκαν τέσσερεις από τις προαναφερθείσες ηχογραφήσεις, αποτελεί μία μικρογραφία της Υφηλίου: μία «επιτυχημένη Βαβέλ». Όπως είναι φυσικό, ένας ανεπανάληπτος συγκρητισμός κυριαρχεί και στην μουσική πραγματικότητα. Η γένεση, δε, της δισκογραφίας οικοδομεί μια συνθήκη που ευνοεί τις συνομιλίες και τις ωσμώσεις μεταξύ των αναρίθμητων εθνοπολιτισμικών ομάδων που συνθέτουν τον πληθυσμό. Οι διεργασίες αυτές θα οδηγήσουν στην ανανοηματοδότηση, επικαιροποίηση και ανανέωση παλαιών μουσικών τάσεων που φθάνουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και, ταυτόχρονα, στην εξαγωγή τους εκ νέου προς τους «παλαιούς κόσμους», συστήνοντας με αυτόν τον τρόπο ένα μοναδικά πολυεπίπεδο δίκτυο. Τα «εθνικά» ρεπερτόρια ζουν μια νέα, παράλληλη ζωή, που εν πολλοίς, οικοδομείται από την δισκογραφία, η οποία μεριμνά και «κουρδίζει» τις επάλληλες σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί ήδη στον παλαιό κόσμο. Τα ρεπερτόρια επικοινωνούν ξανά μεταξύ τους, μια γνώριμη και ήδη δυναμική συνθήκη στην Ευρώπη. Η διακίνηση μουσικών αποτελούσε ήδη πραγματικότητα πριν τον 20ό αιώνα, με τις περιοδείες των θεατρικών και μουσικών παραστάσεων αλλά και με τα δίκτυα των μουσικών εκδοτικών οίκων. Η δισκογραφία όχι μόνο ενσωματώνεται σε αυτό το πλαίσιο, αλλά παίζει καίριο ρόλο στον μετασχηματισμό του, προσφέροντας σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των σχέσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ των «εθνικών» ρεπερτορίων. Αποτέλεσμα της εν εξελίξει έρευνας είναι ο «Kοσμοπολιτισμός στην Ελληνική Ιστορική Δισκογραφία».

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γκούμας Νίκος]
Τόπος έκδοσης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Πρώτες λέξεις:
Ο μαχαραγιάς βγαίνει σεργιάνι
Εκδότης:
Εκδόσεις "Αρμονία" Ι. Διαμαντόπουλου, Χαλκοκονδύλη 40, Αθήνα
Κωδικός έκδοσης:
1-222-Δ
Φυσική περιγραφή:
Χαρτί, 25,4 x 17,4 εκ., 4 σελίδες, καλή κατάσταση
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
202510211139_2
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ο μαχαραγιάς", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11530
Στίχοι:
Ο μαχαραγιάς βγαίνει σεργιάνι
με νταούλια και βιολιά
θα σκορπίσει για να κάνει κέφι
λίρες και φλουριά.

Λάμπει στα διαμάντια
αστράφτει στα μπριλάντια
ο μαχαραγιάς.

Το λαχταριστό γυμνό χαρέμι
μπρος του σαν περνά
αναστενάζει και σιγοτρέμει
και τον προσκυνά.

Κι όλος ασικλίκι
κουνάει το σαρίκι
ο μαχαραγιάς
ω ω ο μαχαραγιάς.

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης