Εγώ και εσύ

Το δίκτυο μέσα στο οποίο συμμετέχει το ελληνόφωνο αστικό λαϊκό τραγούδι, συνομιλώντας διαρκώς με τους συνένοικούς του, είναι μεγαλειώδες. Η δισκογραφία έχει ήδη προσφέρει σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των σχέσεων που αναπτύχθηκαν με το Canzone Napoletana, τα γαλλικά chansons, τις μουσικές της εβραϊκής οικουμένης, του ισπανικού κόσμου και άλλα αμέτρητα υπο-δίκτυα. Τα πολιτισμικά αυτά πλέγματα αλληλοεπηρεάστηκαν με τις ελληνικές μουσικές, από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σχηματίζοντας ένα α-σύνορο και συγκρητικό πολιτισμικό πλαίσιο. Το ναπολιτάνικο τραγούδι, όμως, φαίνεται πως βρήκε και άλλες διόδους επικοινωνίας με τον ελληνόφωνο μουσικό κόσμο. Μία τέτοια περίπτωση συνιστά το τραγούδι “Εγώ και εσύ” ή “Η καστανή”.

Πρόκειται για σύνθεση του Giovanni Ingenito σε στίχους του Δ. Βιτάλη, όπως τεκμηριώνεται από δύο παρτιτούρες του τραγουδιού στο αρχείο των Αθανάσιου Τρικούπη και Θωμά Ταμβάκου. Η μία, στην οποία αναγράφεται "Tipografia del Vesuvio-Napoli"και τα αρχικά "A.S.E. F.P.", έχει τίτλο "Εγώ και συ! - Λεμβωδία", η άλλη, που εκδόθηκε στην Αθήνα από τον εκδοτικό οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη, "Η καστανή - Εγώ και συ".

Σύμφωνα με την βάση δεδομένων που προέκυψε από την έρευνα του Allan Kelly αλλά και άλλες πηγές, το τραγούδι ηχογραφήθηκε νωρίτερα από την παρούσα ηχογράφηση και αρκετές φορές στην ελληνική ιστορική δισκογραφία:

- "Η Καστανή, Βαρκαρόλα (I Kastani)", ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ [DEMOSTHÉNES], Κωνσταντινούπολη, Μάιος 1900 (Gramophone 1803 A, αναφέρεται ότι εκδόθηκε σε δίσκο 7 ιντσών τα στοιχεία του οποίου δεν αναγράφονται)
- "Kastani", Ι.Π. Αγιασματζής, Κωνσταντινούπολη, 1904 (Gramophone 687e - 2-12637)
- "Kastany", ESTUDIANTINA GRECQUE, Κωνσταντινούπολη, 1905 (Gramophone 398r - 11-12894, Zonophone X-102161 )
- "Καστανή", Εστουδιαντίνα Ζουναράκη, Κωνσταντινούπολη, 1906 (Odeon C 852 - 1859)
- "Εγώ και συ", Εστουδιαντίνα Κωνσταντινουπόλεως, Κωνσταντινούπολη, 1907 (Odeon X ;)
- "
Egho ke si", Mlle MARIA, ESTUDIANTINA GRECQUE, Σμύρνη, Μάρτιος 1909 (Gramophone 12826b - 4-13544)
- "Kastany", Mme VANDA GUERINI (Greek), Κωνσταντινούπολη, 17 Μάρτιου 1909 (Gramophone 12568b - 4-13528)
- "Τρελή καστανή", Νέα Υόρκη, 1920, Γεώργιος Κανάκης - Μενέλαος Θελετρίδης (Panhellenion 4665 - 7007)  
- "Η καστανή", Αθηναϊκή Τριφωνία, πιθανόν Νέα Υόρκη, 1924 (Columbia USA 105093 - 7012-F)

Ο Giovanni Ingenito γεννήθηκε στην Palma Campania, μια μικρή κοινότητα έξω από τη Νάπολη, και μετανάστευσε στην Αμερική λίγο πριν το 1920. Στην έκδοση Μουσουργοί της Θράκης (Κωνστάντζος, Ταμβάκος, Τρικούπης, 2014) παρουσιάζονται πληροφορίες για τον συνθέτη Giovanni Ingenito. Αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια «της ολιγόχρονης διαμονής του στην Κωνσταντινούπολη (αρχές του 20ού αιώνα) [...] συνέθεσε μερικά έργα που εκδόθηκαν από τους μουσικούς οίκους Χρηστίδη και Lehner της Κωνσταντινούπολης. Αυτά είναι τα: «Χωρίς καρδιά», "Sérenade d' amore" σε ποίηση Δ. Βιτάλη και «Σ' εκείνη» για φωνή και πιάνο, και επίσης το "Valse Constantinople" για πιάνο ή μαντολίνο ή βιολί».

Επιπλέον, ο Αθανάσιος Τρικούπης (2015: 31) αναφέρει ότι ο Ingenito ανέλαβε μαέστρος της ορχήστρας του «Νέου Φιλαρμονικού Συλλόγου Ζακύνθου», το 1899.

Η περίπτωση του Ingenito αποτελεί εξαιρετικού ενδιαφέροντος κεφάλαιο στις σχέσεις Νάπολης–ελληνόφωνου κόσμου, καθώς, από τα μέσα του ελληνικού δικτύου, τον βλέπουμε να αναλαμβάνει πόστα και να συνθέτει τραγούδια σε ελληνικό στίχο, βασιζόμενος στην αισθητική του Canzone Napoletana.

Η ηχογράφηση κυκλοφόρησε και από την Gramophone στον δίσκο 3-14667.

Γράφει σχετικά ο Αριστομένης Καλυβιώτης (2019: 24, 26): «Η "The Gramophone Co Ltd" στο πλαίσιο της στενής συνεργασίας της με την "Victor" είχε αποκτήσει μετά το 1903 το δικαίωμα χρήσης του σήματος της εταιρείας "International Zonophone Co.". Σύμφωνα με την άποψη του Hugo Strötbaum από το 1905 (ή από το τέλος του 1904) αρχίζει να κυκλοφορεί τις νέες ηχογραφήσεις της αποκλειστικά με τις ετικέτες "Disque pour Zonophone" και "Zonophone Record". Όλοι αυτοί οι δίσκοι ήταν αριθμημένοι στη σειρά X-100000. Ταυτόχρονα η "The Gramophone Co Ltd" κυκλοφορεί κάποιες απ' τις παλαιότερες ηχογραφήσεις της με ετικέτες "Zonophone". Αυτό συνεχίστηκε τουλάχιστον μέχρι το 1907. [...] Από το 1909 η "The Gramophone Co Ltd" αρχίζει να κυκλοφορεί τις νέες ηχογραφήσεις της, πάλι με την ετικέτα "Concert Record Gramophone". Πολλές από τις νέες ηχογραφήσεις τής "The Gramophone Co Ltd", κυκλοφορούν ταυτόχρονα και με την ετικέτα "Zonophone". Αυτό συνεχίστηκε μέχρι το 1911, οπότε μάλλον σταμάτησε η κυκλοφορία νέων δίσκων της εταιρείας με ετικέτες "Zonophone"».

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Βιτάλης Δ.]
Τραγουδιστές:
Εστουδιαντίνα Ελληνική
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Εστουδιαντίνα Ελληνική
Χρονολογία ηχογράφησης:
08-09/1906
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Zonophone
Αριθμός καταλόγου:
X-104558
Αριθμός μήτρας:
1576r
Διάρκεια:
3:04
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Zono_X104558_EgoKaiEsy
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Εγώ και εσύ", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11200

Το δίκτυο μέσα στο οποίο συμμετέχει το ελληνόφωνο αστικό λαϊκό τραγούδι, συνομιλώντας διαρκώς με τους συνένοικούς του, είναι μεγαλειώδες. Η δισκογραφία έχει ήδη προσφέρει σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των σχέσεων που αναπτύχθηκαν με το Canzone Napoletana, τα γαλλικά chansons, τις μουσικές της εβραϊκής οικουμένης, του ισπανικού κόσμου και άλλα αμέτρητα υπο-δίκτυα. Τα πολιτισμικά αυτά πλέγματα αλληλοεπηρεάστηκαν με τις ελληνικές μουσικές, από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σχηματίζοντας ένα α-σύνορο και συγκρητικό πολιτισμικό πλαίσιο. Το ναπολιτάνικο τραγούδι, όμως, φαίνεται πως βρήκε και άλλες διόδους επικοινωνίας με τον ελληνόφωνο μουσικό κόσμο. Μία τέτοια περίπτωση συνιστά το τραγούδι “Εγώ και εσύ” ή “Η καστανή”.

Πρόκειται για σύνθεση του Giovanni Ingenito σε στίχους του Δ. Βιτάλη, όπως τεκμηριώνεται από δύο παρτιτούρες του τραγουδιού στο αρχείο των Αθανάσιου Τρικούπη και Θωμά Ταμβάκου. Η μία, στην οποία αναγράφεται "Tipografia del Vesuvio-Napoli"και τα αρχικά "A.S.E. F.P.", έχει τίτλο "Εγώ και συ! - Λεμβωδία", η άλλη, που εκδόθηκε στην Αθήνα από τον εκδοτικό οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη, "Η καστανή - Εγώ και συ".

Σύμφωνα με την βάση δεδομένων που προέκυψε από την έρευνα του Allan Kelly αλλά και άλλες πηγές, το τραγούδι ηχογραφήθηκε νωρίτερα από την παρούσα ηχογράφηση και αρκετές φορές στην ελληνική ιστορική δισκογραφία:

- "Η Καστανή, Βαρκαρόλα (I Kastani)", ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ [DEMOSTHÉNES], Κωνσταντινούπολη, Μάιος 1900 (Gramophone 1803 A, αναφέρεται ότι εκδόθηκε σε δίσκο 7 ιντσών τα στοιχεία του οποίου δεν αναγράφονται)
- "Kastani", Ι.Π. Αγιασματζής, Κωνσταντινούπολη, 1904 (Gramophone 687e - 2-12637)
- "Kastany", ESTUDIANTINA GRECQUE, Κωνσταντινούπολη, 1905 (Gramophone 398r - 11-12894, Zonophone X-102161 )
- "Καστανή", Εστουδιαντίνα Ζουναράκη, Κωνσταντινούπολη, 1906 (Odeon C 852 - 1859)
- "Εγώ και συ", Εστουδιαντίνα Κωνσταντινουπόλεως, Κωνσταντινούπολη, 1907 (Odeon X ;)
- "
Egho ke si", Mlle MARIA, ESTUDIANTINA GRECQUE, Σμύρνη, Μάρτιος 1909 (Gramophone 12826b - 4-13544)
- "Kastany", Mme VANDA GUERINI (Greek), Κωνσταντινούπολη, 17 Μάρτιου 1909 (Gramophone 12568b - 4-13528)
- "Τρελή καστανή", Νέα Υόρκη, 1920, Γεώργιος Κανάκης - Μενέλαος Θελετρίδης (Panhellenion 4665 - 7007)  
- "Η καστανή", Αθηναϊκή Τριφωνία, πιθανόν Νέα Υόρκη, 1924 (Columbia USA 105093 - 7012-F)

Ο Giovanni Ingenito γεννήθηκε στην Palma Campania, μια μικρή κοινότητα έξω από τη Νάπολη, και μετανάστευσε στην Αμερική λίγο πριν το 1920. Στην έκδοση Μουσουργοί της Θράκης (Κωνστάντζος, Ταμβάκος, Τρικούπης, 2014) παρουσιάζονται πληροφορίες για τον συνθέτη Giovanni Ingenito. Αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια «της ολιγόχρονης διαμονής του στην Κωνσταντινούπολη (αρχές του 20ού αιώνα) [...] συνέθεσε μερικά έργα που εκδόθηκαν από τους μουσικούς οίκους Χρηστίδη και Lehner της Κωνσταντινούπολης. Αυτά είναι τα: «Χωρίς καρδιά», "Sérenade d' amore" σε ποίηση Δ. Βιτάλη και «Σ' εκείνη» για φωνή και πιάνο, και επίσης το "Valse Constantinople" για πιάνο ή μαντολίνο ή βιολί».

Επιπλέον, ο Αθανάσιος Τρικούπης (2015: 31) αναφέρει ότι ο Ingenito ανέλαβε μαέστρος της ορχήστρας του «Νέου Φιλαρμονικού Συλλόγου Ζακύνθου», το 1899.

Η περίπτωση του Ingenito αποτελεί εξαιρετικού ενδιαφέροντος κεφάλαιο στις σχέσεις Νάπολης–ελληνόφωνου κόσμου, καθώς, από τα μέσα του ελληνικού δικτύου, τον βλέπουμε να αναλαμβάνει πόστα και να συνθέτει τραγούδια σε ελληνικό στίχο, βασιζόμενος στην αισθητική του Canzone Napoletana.

Η ηχογράφηση κυκλοφόρησε και από την Gramophone στον δίσκο 3-14667.

Γράφει σχετικά ο Αριστομένης Καλυβιώτης (2019: 24, 26): «Η "The Gramophone Co Ltd" στο πλαίσιο της στενής συνεργασίας της με την "Victor" είχε αποκτήσει μετά το 1903 το δικαίωμα χρήσης του σήματος της εταιρείας "International Zonophone Co.". Σύμφωνα με την άποψη του Hugo Strötbaum από το 1905 (ή από το τέλος του 1904) αρχίζει να κυκλοφορεί τις νέες ηχογραφήσεις της αποκλειστικά με τις ετικέτες "Disque pour Zonophone" και "Zonophone Record". Όλοι αυτοί οι δίσκοι ήταν αριθμημένοι στη σειρά X-100000. Ταυτόχρονα η "The Gramophone Co Ltd" κυκλοφορεί κάποιες απ' τις παλαιότερες ηχογραφήσεις της με ετικέτες "Zonophone". Αυτό συνεχίστηκε τουλάχιστον μέχρι το 1907. [...] Από το 1909 η "The Gramophone Co Ltd" αρχίζει να κυκλοφορεί τις νέες ηχογραφήσεις της, πάλι με την ετικέτα "Concert Record Gramophone". Πολλές από τις νέες ηχογραφήσεις τής "The Gramophone Co Ltd", κυκλοφορούν ταυτόχρονα και με την ετικέτα "Zonophone". Αυτό συνεχίστηκε μέχρι το 1911, οπότε μάλλον σταμάτησε η κυκλοφορία νέων δίσκων της εταιρείας με ετικέτες "Zonophone"».

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Βιτάλης Δ.]
Τραγουδιστές:
Εστουδιαντίνα Ελληνική
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Εστουδιαντίνα Ελληνική
Χρονολογία ηχογράφησης:
08-09/1906
Τόπος ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Εκδότης:
Zonophone
Αριθμός καταλόγου:
X-104558
Αριθμός μήτρας:
1576r
Διάρκεια:
3:04
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Zono_X104558_EgoKaiEsy
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Εγώ και εσύ", 2019, https://vmrebetiko.gr/item?id=11200

Δείτε επίσης